Enerji Günlüğü - Ticaret Bakanlığı tarafından yayımlanan Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik, araç kiralama sektöründe elektrikli ve hibrit araçların kullanımını artıracak yeni kurallar getiriyor. Düzenlemeyle, büyükşehir belediyesi bulunan illerin nüfusu 30 bini aşan ilçelerinde faaliyet gösteren araç kiralama işletmelerinin filolarında belirli sayıda hibrit veya yalnızca elektrik motorlu araç bulundurması zorunlu hale geliyor. Bu araçlardan en az birinin Türkiye'de üretilmiş olması da şart koşuluyor. Yönetmelik 1 Ocak 2027'de yürürlüğe girecek.
BÜYÜKŞEHİRLERDE KİRALAMA FİLOLARINA ELEKTRİKLİ ARAÇ ŞARTI
Yeni düzenlemenin enerji ve otomotiv sektörü açısından en dikkat çekici maddelerinden biri, araç kiralama işletmelerinin taşıt filosuna ilişkin şartları yeniden belirliyor.
Buna göre büyükşehir belediyesi bulunan illerin nüfusu 30 bini geçen ilçelerinde faaliyet gösteren işletmelerin en az 10 araçtan oluşan bir filoya sahip olması gerekiyor. Bu filodaki araçlardan en az beşinin işletme adına tescilli olması, kalan araçların ise kiralama yoluyla temin edilebilmesi öngörülüyor.
En dikkat çekici şart ise bu filoda en az iki aracın hibrit veya yalnızca elektrik motorlu olması. Üstelik söz konusu iki araçtan en az birinin Türkiye'de üretilmiş olması gerekiyor.
Böylece düzenleme, doğrudan enerji piyasasını veya elektrik üretimini düzenlemese de elektrikli ulaşımın yaygınlaşmasını hedefleyen önemli bir ticari düzenleme niteliği kazanıyor.
ELEKTRİKLİ ARAÇLARDA 300 BİN KİLOMETRE SINIRI
Yönetmelik, kiralama sektöründe kullanılabilecek araçların yaş ve kilometre koşullarını da belirliyor.
Klasik araçlar hariç olmak üzere taşıtların model yılı itibarıyla altı yaşından büyük olmaması gerekiyor. Elektrik motorlu taşıtlar için kilometre sınırı 300 bin kilometre olarak belirlenirken, diğer taşıtlarda bu sınır 180 bin kilometre olarak uygulanacak.
Elektrikli araçlara diğer taşıtlardan daha yüksek kilometre sınırı getirilmesi, düzenlemede elektrikli araçların kullanım özelliklerinin ayrıca dikkate alındığını gösteriyor.
Bu hüküm özellikle ikinci el elektrikli araçların kiralama filolarında değerlendirilmesi bakımından önem taşıyor. Ancak yönetmeliğin bu maddesi, elektrikli araçların teknik ömrüne ilişkin genel bir değerlendirme yapmıyor; yalnızca kiralama faaliyetine konu edilecek taşıtlar için bir üst kilometre kriteri belirliyor.
YERLİ ÜRETİM ŞARTI DİKKAT ÇEKİYOR
Düzenlemenin otomotiv ve enerji dönüşümü açısından bir diğer önemli boyutu ise Türkiye'de üretilmiş elektrikli veya hibrit araçların kiralama filolarında yer almasının teşvik edilmesi.
Büyükşehirlerde nüfusu 30 bini aşan ilçelerde faaliyet gösteren işletmeler açısından zorunlu tutulacak en az iki hibrit veya elektrikli aracın birinin Türkiye'de üretilmiş olması gerekiyor.
Bu hüküm, araç kiralama sektörünü elektrikli araç dönüşümünün yalnızca tüketici tarafında değil, ticari filolar tarafında da yaygınlaştırılması için kullanılabilecek bir alan haline getiriyor.
Buradaki düzenlemenin doğrudan bir elektrik üretim teşviki olmadığı özellikle belirtilmeli. Yönetmelik, elektrikli araçların şarj altyapısına, elektrik tarifelerine veya şarj hizmet bedellerine ilişkin bir teşvik mekanizması kurmuyor. Ancak elektrikli araçların ticari kullanım alanını genişletmeye yönelik talep taraflı bir düzenleme getiriyor.
KÜÇÜK İLÇELERDE DE FİLO ŞARTLARI BELİRLENDİ
Yönetmelik yalnızca büyükşehirlerdeki nüfusu yüksek ilçeleri kapsamıyor.
Nüfusu 30 bini geçmeyen ilçeler ile büyükşehir belediyesi olmayan illerde faaliyet gösteren işletmeler için ise en az beş araçlık bir filo öngörülüyor. Bu araçların en az ikisinin işletme adına tescilli olması, kalan araçların ise kiralama yoluyla temin edilebilmesi gerekiyor.
Ancak büyükşehirlerin nüfusu 30 bini aşan ilçeleri için getirilen iki hibrit veya elektrikli araç ve bunlardan birinin Türkiye'de üretilmiş olması şartı bu bölümde aynı şekilde yer almıyor.
Bu nedenle düzenlemenin tüm Türkiye'deki tüm araç kiralama işletmelerine aynı elektrikli araç zorunluluğunu getirdiği şeklinde bir yorum yapmak doğru olmayacak.
BAKANLIĞA EK DÜZENLEME YETKİSİ
Yönetmelik, büyükşehir belediyesi olmayan illerde faaliyet gösteren işletmeler için hibrit ve elektrik motorlu taşıt sayısına ilişkin ilave düzenleme yapma yetkisini de Bakanlığa veriyor.
Bakanlık, bu sayıları belirlerken illerin nüfusunu, ticari potansiyelini ve tüketici taleplerini dikkate alabilecek.
Bu hüküm, elektrikli araç dönüşümünün ilerleyen dönemde yalnızca yönetmelikte belirtilen asgari sayılarla sınırlı kalmayabileceğine işaret ediyor. Ancak Bakanlığın bu yetkiyi ne şekilde kullanacağı konusunda mevcut metin herhangi bir ilave sayı veya takvim ortaya koymuyor.
İLANLARDA ARACIN ENERJİ TÜRÜ AÇIKÇA YAZILACAK
Düzenleme, elektrikli araçların tüketiciye sunulması aşamasında da önemli bir değişiklik getiriyor.
Elektronik ortamda yayımlanan kiralık araç ilanlarında aracın markası, ticari adı, cinsi, tipi, model yılı ve enerji türüile birlikte donanım, segment ve kilometre bilgilerinin yer alması zorunlu olacak.
Böylece tüketici, kiralama aşamasında aracın hangi enerji türünü kullandığını açık biçimde görebilecek.
Bu hüküm yalnızca elektrikli araçları değil, kiralama ilanlarında yer alan tüm araçların enerji türünün açık biçimde belirtilmesini kapsıyor. Dolayısıyla elektrikli, hibrit ve diğer enerji türleri arasındaki ayrımın ilan aşamasında daha şeffaf hale gelmesi bekleniyor.
ENERJİ TÜKETİMİ İÇİN EK ÜCRET DÜZENLEMESİ
Yönetmeliğin enerji sektörü açısından dikkat çeken bir başka noktası da araç kiralama sürecindeki enerji tüketimi ve enerji tamamlama maliyetleri.
İşletme, aracın teslim alınması veya iadesine ilişkin bazı hizmetlerde belgelendirilen mesafe, enerji tüketimi, yıpranma, operasyon ve bakım maliyetlerini dikkate alarak ek hizmet bedeli talep edebilecek.
Ayrıca kira dönemiyle bağlantılı enerji tamamlama gibi nedenlerle kiracıdan bedel tahsil edilmesine ilişkin kurallar da getiriliyor. İşletmenin sözleşmede belirtilen ve belgelendirilen ek maliyetlerin dışında herhangi bir bedel talep edemeyeceği hükme bağlanıyor.
Elektrikli araçların kiralama filolarındaki payının artmasıyla birlikte bu hükmün özellikle şarj maliyetlerinin kiracıya yansıtılması açısından önem kazanması beklenebilir. Ancak yönetmelik, elektrikli araç şarjının kilovatsaat fiyatını ayrıca belirlemiyor.
DÜZENLEME 1 OCAK 2027'DE YÜRÜRLÜKTE
Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik 1 Ocak 2027 tarihinde yürürlüğe girecek.
Halihazırda araç kiralama faaliyeti yürüten işletmelere ise geçiş süresi tanınıyor. Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte faaliyet gösteren işletmelerin faaliyetlerine devam edebilmeleri için 1 Temmuz 2027'ye kadar yetki belgesi almalarıgerekiyor.
Yönetmelik ayrıca bazı yükümlülükler için daha uzun geçiş süreleri öngörüyor. Örneğin ilan ve aracı platformlara ilişkin belirli yükümlülükler 1 Ocak 2028'e kadar uygulanmayacak. Bakanlığa da geçiş sürelerini bir yıla kadar uzatma yetkisi veriliyor.
Enerji Günlüğü