Enerji Günlüğü - Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu, petrol piyasasında faaliyet gösteren dağıtıcı lisansı sahiplerinin bayi denetim sistemine ilişkin usul ve esasları yeniden düzenleyerek otomasyon sistemi kılavuzunu güncelledi. Karar metnine göre, dağıtıcı lisansı sahiplerinin bayi denetim sistemine yönelik standartlar kapsamlı olarak değişti.
YENİ KILAVUZ 1 TEMMUZ 2026 TARİHİNDE YÜRÜRLÜKTE
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Başkanı tarafından yürütülecek olan yeni karar hükümleri, 1 Temmuz 2026 tarihinde resmen yürürlüğe girecek. Düzenleme kapsamında, dağıtıcı lisansı sahibi şirketler ve yetkilendirilmiş otomasyon şirketleri, kuruma sunulan tüm verilerden ve bu verilerin oluşturduğu tablolar arası çapraz kontrollerden tam sorumlu tutuluyor. Dolum ve satış eşleştirmeleri ile aylık raporlar arasındaki çapraz kontroller sonucunda elde edilen tespitlere ilişkin veri analizi veya yerinde fiziki kontrol gibi işlemlerin kurum tarafından ivedilikle tamamlanması zorunlu tutuluyor. Tüm bu değerlendirmeler ve kontroller sırasında tespit edilen aykırılıkların derhal kuruma bildirilmesi gerekiyor.
VERİ BİLDİRİMİNDE YENİ STANDARTLAR VE ÇAPRAZ KONTROL
Otomasyon sistemi kılavuzunda yer alan genel koşullara göre, elektronik ortamda sunulan tüm veriler ile uzaktan erişim sistemi aracılığıyla elde edilen raporlar dağıtıcı lisansı sahibinin, yetkilendirilmiş otomasyon şirketinin ve ilgili bayilik lisansı sahibinin kesin beyanı sayılacak. Raporlama aşamasında, bayide teknik arızalardan kaynaklanan veri kayıpları söz konusuysa, kurumu yanıltacak sıfır veya başka rastgele sayısal değerler girilemeyecek. Bunun yerine ilgili satırlara ve sütunlara eksik, hatalı, bağlantı hatası, tadilatta veya mühürlü gibi açık ve net ibarelerin eklenmesi şart koşuluyor. Detaylı raporlarda iletişim hataları gibi teknik sebeplerden dolayı geçici veri yansımama durumlarında, sistem üzerinden tekrar elde edilen sağlam verilerle acilen güncelleme sağlanacak, aksi halde kuruma yansıyan veriler doğru kabul edilerek değerlendirme tamamlanacak.
HESAPLAMALARDA BELİRSİZLİK ORANLARI
Tank bazında günlük her bir akaryakıt türü için belirsizlik oranı hesaplamalarında detaylı formüller dikkate alınacak. Birinci koşul çerçevesinde, gün başı stok, ilgili tanka dolum ve satış miktarları kullanılarak hesaplanan tahmini stok miktarı ile bir sonraki gün başı bildirilen stok miktarı arasındaki mutlak fark yakından incelenecek. Bu formüle dayalı belirsizlik oranı birinci koşul için en fazla 288 litre olarak sınırlandırılırken, ikinci koşulda tanımlanan hata oranı yüzde 3 sınırını kesinlikle geçemeyecek. Hesaplanan mutlak stok miktarının sıfır seviyesine inmesi durumunda ikinci koşul devre dışı kalacak ve sistem tarafından dikkate alınmayacak.
UZAKTAN ERİŞİM SİSTEMİ İÇİN ASGARİ KOŞULLAR
Kurumun doğrudan erişimine sunulan uzaktan erişim sistemine sadece tek bir alan adı üzerinden ulaşılabilecek ve yalnızca o adresten tüm bayilerle ilgili sorgu gerçekleştirilecek. Sistem altyapısında kullanılacak sertifikanın 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu çerçevesinde nitelikli elektronik sertifika niteliği taşıması şart koşuluyor. Dağıtıcı lisansı sahibinin, bu sertifikanın geçerliliğini kesintisiz koruması isteniyor. Ekranlarda sunulan hazırlanan raporlar, kullanıcılara en az 5 yıl geçmişe dönük sorgulama imkanı sunacak filtreler barındıracak. Tüm sistem ekranlarında ve dışa aktarılan dosyalarda mutlak surette zaman damgası tarihi bulunacak, ayrıca hizmet sunucusundan gelen doğrulama cevabı şeffaf şekilde görüntülenebilecek. Çıktı olarak sunulan excel dosyalarında metin ve sayı formatları birbirinden kesin hatlarla ayrılacak.
SATIŞ VE DOLUM VERİLERİNDE HASSASİYET
Aylık satış tablosunda, bayi faturası satış miktarı ile toplam dolum miktarı arasında yüzde 3 seviyesinden fazla sapma görülürse, aradaki farkın ana nedeni doğrudan tablo açıklama kısmına eklenecek. Fatura birim fiyatları tam sayılar haricinde ondalık düzende yazılacak, örneğin kuruşlar virgül ile ayrılarak 7,18 TL biçiminde kaydedilecek. Akaryakıt ürünü sevk işlemini yürüten çekici ve varsa dorse plakaları ayrı ayrı sütunlarda sisteme dahil edilecek. Otomasyon şirketinin donanım veya yazılım kurmadığı bayilere dair merkeze gönderilen veriler sistem tarafından bütünüyle geçersiz sayılacak. Fuel oil ile kalorifer yakıtı kilogram cinsinden sisteme girilecek, diğer benzin ve motorin türevi ürünler ise litre birimiyle ölçülerek raporlanacak.
ARAMA VE İŞLETME RUHSATLARI İLE PİYASA BÜTÜNLÜĞÜ
Petrol piyasasındaki bu sıkı denetim ve otomasyon takip süreçleri, Türkiye sınırları içerisindeki yerli arama ve işletme faaliyetlerinin oluşturduğu geniş endüstriyel haritayla tam bir paralellik gösteriyor. Keşif sahalarından çıkarılacak potansiyel ürünlerin rafinerilerden istasyonlara kadar uzanan karmaşık tedarik zinciri, yeni otomasyon sistemi kılavuzundaki katı veri bildirim standartlarıyla eksiksiz biçimde kayıt altına alınacak.Kurum yetkilileri için oluşturulacak şifreler sabit kalacak ve kullanıcı inisiyatifiyle değiştirilemeyecek. Veritabanı optimizasyonları kullanılarak devasa veri kümeleri üzerinde zaman sınırlaması olmaksızın en hızlı denetim ortamı sağlanacak.