Enerji Günlüğü - Türkiye’de kullanım alanı giderek genişleyen doğalgaz, kendi ekosistemini de büyütüyor. Sektörün ihtiyaçları, yerli bir doğalgaz endüstrisi oluşmasını da beraberinde getirdi. Doğalgaz alanında kullanılan ekipman ve cihazlarda yerlilik oranı da ciddi düzeylerde.
Doğalgaz dağıtım şirketleri, kendi ihtiyaçlarını gidermek amacıyla teknoloji ve çözüm geliştirirken, başka sektörlerin de faydalanabileceği çıktılar da elde edebiliyor. Ve geliştirilen teknoloji ve çözümler büyük oranda Ar-Ge çalışmalarının birer sonucu.
İzmir ve çevresinde doğalgaz dağıtım ve satış hizmetleri sunan İzmir Doğalgaz AŞ de bu tür çalışmalar yürüten oyunculardan biri. Şirket yakın zamanda Ar-Ge Merkezi ünvanı da aldı. İzmir Doğalgaz Ar-Ge Merkezi bünyesinin çalışmalarını ve hedeflerini Genel Müdür Ahmet Yetik’e sorduk.
İzmir Doğalgaz Ar-Ge Merkezi’nin Ar-Ge Mühendisi sayısı nedir? Bu sayının arttırılması düşünülüyor mu?
İzmir Doğalgaz Ar-Ge Merkezi bünyesinde hâlihazırda 25 kişilik uzman bir ekip görev yapıyor. Bu ekip; enerji sistemleri, makine mühendisliği, elektrik-elektronik, yazılım, veri analitiği ve altyapı teknolojileri gibi farklı disiplinlerden gelen Ar-Ge mühendisleri ve araştırmacılardan oluşuyor.
İnsan kaynağı konusundaki yol haritanız nedir?
Yeni kurulmuş bir Ar-Ge Merkezi olarak insan kaynağımızı yalnızca sayısal olarak değil, niteliksel olarak da güçlendirmeyi hedefliyoruz. Özellikle hidrojen entegrasyonu, dijital şebeke yönetimi, yapay zekâ destekli altyapı izleme sistemleri ve sürdürülebilir enerji çözümleri alanlarında uzmanlaşmış mühendis sayısını kademeli olarak artırmayı planlıyoruz. Amacımız, İzmirgaz’ı sadece bölgesel değil, ulusal ve uluslararası ölçekte yenilikçi enerji çözümleri üreten güçlü bir Ar-Ge merkezi konumuna taşımak.
İzmir Doğalgaz AŞ olarak tamamladığımız Ar-Ge projeleri; dijitalleşme, altyapı güvenliği, enerji dönüşümü ve operasyonel verimlilik ekseninde çok boyutlu bir dönüşümü kapsıyor. Yapay zekâ tabanlı 187 Acil İhbar Çağrılarının Analizi Projesi ile çağrı merkezi süreçleri otomatikleştirildi. AGES Akıllı Gözlük Projesi ile saha operasyonlarında uzaktan uzman desteği sağlandı. Akıllı Mobil Asistan uygulaması ile müşteri hizmetleri dijitalleştirildi. Altyapı yönetiminde ise hat derinliği hesaplama ve fotoğraflama yöntemi ile yer altı envanter doğruluğu arttırıldı. DEKA Karar Destek Sistemi ile CBS tabanlı şebeke yönetimi karar destek platformuna dönüştürüldü. Deprem fay hatlarında boru gerilim ölçüm sistemi ve telemetrik katodik koruma projesi ile kritik altyapı sürekli izlenebilir hale getirildi. Şebeke güvenliğine yönelik kep kör tapa ve kaçak kontrol haznesi projeleriyle gaz kaçak riskleri azaltıldı.
Enerji dönüşümü çok popüler, o konuda çalışmalarınız var mı?
Elbette enerji dönüşümü konusunda da çalışmalarımız var. Bunlardan biri deniz suyundan hidrojen üretimine yönelik katalizör geliştirme. Doğal gaz-hidrojen karışımlarının yanma testleri bir diğer çalışmamız. Düşük karbonlu gaz sistemlerine yönelik teknik altyapı da oluşturuldu. GasPTi çevrimiçi gaz kalite ölçüm sistemi ile yerli gaz analiz teknolojisi geliştirildi. Kokulandırma kabini tasarımı ile saha güvenliği arttırılırken, mikrotermal sayaç karşılaştırma projesi ile akıllı ölçüm sistemlerinin uygulanabilirliği ortaya konuldu. Tüm bu projeler, İzmir Doğalgaz’ın yalnızca bir dağıtım şirketi değil; dijital, güvenli ve düşük karbonlu enerji altyapılarının geliştirilmesinde öncü bir Ar-Ge merkezi olduğunu da gösteriyor.
Çıktıları doğalgaz alanında kullanılan Ar-Ge ve benzeri çalışmalarınızı sorsak?
Şirketimizin Ar-Ge çıktıları doğrudan saha uygulamalarına entegre edilen çözümler üretiyor. Özellikle akıllı kaçak tespit sistemleri, veri temelli arıza tahmin modelleri, basınç ve debi optimizasyon algoritmaları ve uzaktan izleme altyapıları aktif olarak kullanılıyor. Bunun yanı sıra doğalgaz şebekesinde hidrojen entegrasyonuna yönelik teknik analiz ve güvenlik senaryoları geliştiriliyor. Bu çalışmalar gelecekte düşük karbonlu gaz sistemlerine geçiş açısından da stratejik önem taşıyor. Tüm Ar-Ge çıktılarımız, güvenli, kesintisiz ve verimli gaz arzı sağlama hedefiyle doğrudan operasyonel süreçlere entegre ediliyor.
Ar-Ge Merkezi’nin halen üzerinde çalıştığı projeler hangileridir?
Ar-Ge Merkezimizde hâlihazırda hidrojenin doğal gaz şebekesine entegrasyonu, LOHC (Sıvı organik hidrojen taşıyıcıları) tabanlı hidrojen depolama teknolojileri, dijital hat izleme sistemleri, yapay zekâ destekli kaçak tahmin modelleri ve çoklu afet senaryolarına karşı altyapı dayanıklılığı gibi başlıklarda çalışmalar yürütüyoruz. Ayrıca Avrupa Birliği destekli projeler kapsamında enerji dönüşümü, karbon azaltım
Doğalgazın daha verimli kullanılmasına dönük çözüm arayışlarınız var mı?
Evet, doğal gazın daha verimli ve sürdürülebilir şekilde kullanılması Ar-Ge stratejimizin temel unsurlarından biri. Bu kapsamda şebeke içi basınç optimizasyonu, kayıp-kaçak oranlarının azaltılması, gerçek zamanlı veri analizi ile talep tahmini ve operasyonel enerji tüketiminin minimize edilmesine yönelik çalışmalar yürütüyoruz. Ayrıca tüketici tarafında enerji verimliliği farkındalığını artırmaya yönelik dijital bilgilendirme ve analiz sistemleri geliştirmeyi hedefliyoruz. Uzun vadede ise hidrojen ve yenilenebilir gazların sisteme entegrasyonu ile karbon ayak izini azaltan hibrit gaz altyapı modelleri üzerinde çalışıyoruz.
Gündeminizde bulunan, doğalgaz dışı alanlara ilişkin Ar-Ge Projeleri nelerdir?
Ar-Ge Merkezimiz yalnızca doğal gaz altyapısıyla sınırlı kalmayıp enerji dönüşümünün bütüncül perspektifine odaklanıyor. Bu doğrultuda hidrojen teknolojileri, biyogaz ve sentetik yakıt üretimi, karbon emisyon azaltım teknolojileri, yenilenebilir enerji entegrasyonu ve enerji-su-gıda nexus yaklaşımı gibi alanlarda projeler yürütüyoruz. Ayrıca iklim değişikliğine uyum, sanayi bölgelerinde ısı adası etkisinin azaltılması ve dijital enerji yönetim sistemleri gibi disiplinler arası konular da gündemimizde... Amacımız, İzmir Doğalgaz Ar-Ge Merkezi’ni yalnızca bir dağıtım şirketi Ar-Ge birimi değil, enerji dönüşümüne yön veren yenilikçi bir araştırma ve uygulama merkezi haline getirmek.
Mehmet KARA - Enerji Günlüğü