Enerji Günlüğü - Bingazi'de toplanan, Halife Hafter'in kontrolündeki Libya Temsilciler Meclisi, 2019'da Libya ve Türkiye arasında imzalanan deniz yetki alanlarının belirlenmesine ilişkin mutabakat muhtırasını 20 Ekim 2026’da oy birliğiyle onayladı.
Aynı oylamada, 2020’de alınan ve hem deniz yetki hem de güvenlik mutabakatlarının onayını reddeden 1 sayılı karar ile Türkiye ile siyasi ilişkilerin kesilmesini öngören 6 sayılı karar da iptal edildi. Doğu meclisi 2020’de anlaşmayı meclis onayı olmadığı gerekçesiyle geçersiz saymıştı. Doğu meclisinin onayı, Libya’nın bölünmüş siyasi yapısında her iki tarafın da (Trablus ve Doğu) artık metni kabul etmesi anlamına geliyor.
“BAZI ÜLKELER RAHATSIZ OLABİRLİR AMA, ÖNEMLİ OLAN ULUSAL ÇIKARLARIMIZ”
Temsilciler Meclisi üyesi Tarek el Ceruşi, onaylanan mutabakat muhtırasının "Libya'nın büyük güçler açısından siyasi, askerî ve ekonomik ortak olarak konumunu güçlendireceğini" söyledi. El Ceruşi ayrıca "Bazı ülkeler bu anlaşmadan rahatsız olabilir, ama bizim için önemli olan ulusal çıkarımızdır" dedi.
TÜRKİYE KARARI MEMNUNİYETLE KARŞILADI
Dışişleri Bakanlığı kararı memnuniyetle karşılayarak mutabakatın uluslararası hukuk ve hakkaniyet ilkelerine uygun olduğunu vurguladı. Yapılan açıklamada, “2019’dan beri yürürlükte olan” mutabakatın uluslararası hukuk ve hakkaniyet ilkelerine uygun olduğu, karşılıklı hak ve menfaatleri gözettiği ve işbirliğini derinleştireceği vurgulandı.
YUNANİSTAN’DAN TEPKİ
Yunanistan, Temsilciler Meclisi’nin kararını reddederek anlaşmanın hukuki etkisi olmadığını savundu. Yunanistan Dışişleri Bakanlığı, mutabakatın uluslararası deniz hukukunu ve bölge ülkelerinin egemenlik haklarını ihlal ettiğini ileri sürdü. Açıklamada, Türkiye ile Libya’nın böyle bir sınırlandırmayı haklı kılacak karşılıklı veya bitişik kıyıları bulunmadığı belirtildi.
AB ANLAŞMAYI HÜKÜMSÜZ OLARAK NİTELENDİRDİ
Avrupa Birliği, Libya Temsilciler Meclisinin Türkiye ile 2019’da imzalanan deniz yetki alanları anlaşmasını onaylamasına tepki göstererek anlaşmayı “hükümsüz” olarak nitelendirdi.
AB Konseyi Başkanı Antonio Costa ve Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, anlaşmanın üçüncü ülkelerin egemenlik haklarını ihlal ettiğini ve deniz hukukuna aykırı olduğunu savunarak Yunanistan ve Kıbrıs Cumhuriyeti ile dayanışmalarını yineledi.
MAVİ VATAN DOKTRİNİNİN ÖNEMLİ AYAĞI
Söz konusu mutabakat muhtırası 2019 yılında Türkiye ile Birleşmiş Milletler'in (BM) tanıdığı Libya Ulusal Mutabakat Hükümeti arasında imzalanmıştı. İkiye bölünmüş Libya'nın doğusundaki Hafter yönetimi hasım olarak gördüğü Ankara ile imzalanan muhtırayı reddetmişti. Anlaşma Türkiye’nin güneybatı kıyıları (Marmaris-Fethiye-Kaş hattı) ile Libya’nın doğu kıyılarını (Derne-Tobruk bölgesi) deniz yetki alanları bakımından komşu yapıyor.
Anlaşma Türkiye’nin kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölge (MEB) iddialarını Libya ile sınırlandırarak Mavi Vatan doktrininin önemli bir ayağını oluşturuyor.