Enerji Günlüğü - Genelde enerji, özelde de elektrik sektörü ile meteoroloji arasında kopmaz bir bağ var. Çünkü meteorolojik şartlar enerji üretimini, iletimini, dağıtımını ve tüketimini birebir etkiliyor.
Havalar soğuyunca enerji talebi artarken, güneşin varlığı ya da yokluğu, rüzgârın esip esmemesi ya da nasıl estiği, enerji talebini azaltıp arttırabiliyor. bu faktörler aynı zamanda enerji üretimini de etkiliyor, ya tetikliyor ya da azaltıyor veya durdurabiliyor.
Örneğin bir güneş enerji santrali, ışıma çok olduğunda yüksek elektrik üretebilme imkânı yakalıyor. Ancak ortam ısısı çok yüksek ise ürettiği elektriğin ağırlıklı bir bölümünü tüketime sunmak yerine kendisini soğutmak amacıyla anında tüketmek zorunda kalabiliyor.
Aynı şekilde rüzgârın yönündeki ve hızındaki değişimler, rüzgâr enerji santrali işletmecileri için çok kritik. Aşırı hız türbinleri frenlemeyi, gerektirirken, esinti belli bir hıza ulaştığında kanatların dönmesi, yani türbinin elektrik üretmeye başlaması için komut veriliyor. İşte tüm bunlar elle, gözle, kulakla ya da dokunarak anlaşılmıyor elbette, bu amaçla ekipmanlar ve yazılımlar kullanılıyor.
Vsias Mühendislik Endüstri AŞ de, Türkiye’de yenilenebilir enerji santrali yatırımlarının artışıyla ortaya çıkan ihtiyaçları karşılamak amacıyla meteorolojik ekipmanlar üretmeye başlamış. Vsias genç bir firma ama kısa sürede epey yol almış ve hedefleri büyük. Şirket, Türkiye ile sınırla kalmayıp, dünya ölçeğinde ciddi bir pazar payına gözünü dikmiş durumda. Vsias Mühendislik Endüstri AŞ Kurucu Ortağı Umut Gölge, Enerji Günlüğü’nün sorularını cevapladı.
Sizin firmanız ne iş yapar?
Başta güneş enerjisi santralleri olmak üzere, tarım alanları, otoyol işletmeleri, denizcilik gibi birçok alanda meteorolojik hava gözlem istasyonu sensörlerin imalatını gerçekleştiriyoruz. Tamamen yerli üretim, Türk malı. Tasarımlarından üretimlerine bütün gömülü sistem yazılımları ve devre tasarımlarına kadar her şey tarafımıza ait. Üretimi Ankara’da yapıyoruz, teknopark bünyesinde gelişen bir firmayız. Uluslararası ligde de yer alıyoruz. Birçok Avrupa ülkesine ihracatımız da mevcut.
Hangi ürünler bunlar, biraz anlatır mısınız?
Örneğin rüzgâr hız sensörü. Ayrıca sıcaklık, basınç, nem, ışınım, yağış ve tozlanma ölçen birçok sensörün imalatını gerçekleştiriyoruz. Bunların kablosuz versiyonları ve uyduyla haberleşmeleri gibi birçok alanda da, etkin hale gelmiş durumdayız.
Enerji sektöründe çoğunlukla data analizi yapılması, yani üretilen ve üretilmesi gerekenin verimlilik analizinde kullanıyoruz. Ve bir noktada da sigorta, doğal afetlerden korunma ve benzeri konularda devreye giriyor sensörlerimiz.
Mesela bir rüzgâr santralinde kaç adet ve ne tip sensörlere ihtiyaç var
Rüzgâr enerjisi santrallerinde (RES) genelde türbin başına bir tane konumlandırılıyor. Genel kullanım amacında rüzgâr hız ve yön sensörü daha çok tercih ediliyor. O kısımda, türbinin kalkış ve duruşuyla ilgili ya da pozisyonlanmasıyla ilgili dataları aktarıyor veri işleyicisine. Oradan da gerekli hareketler algılanmış oluyor.
Güneş enerjisi santrallerinde (GES) nasıl durum?
Güneş enerji santrallerinde bizim sensörlerle daha çok verimlilik takibi yapılıyor. Orada da ışınımdan enerji üretildiği için, orada da ışınım sensörümüz mevcut. Burada üretilmesi gereken ve üretilmiş enerji arasındaki kıyaslamayı yapılabiliyor. Bu da son kullanıcı, santralden ne kadar verim aldığını, yeterince enerji elde edip edemediğini analiz etme şansı buluyor.
Türbinin, panelin, yani santral ekipmanının sağlığını gözlemek de mümkün mü sizin sensörlerinizle?
Bizim profesyonel olduğumuz alan onları kapsamıyor. Onlar daha çok vibrasyon ve titreşimle ilgili sensör gruplarının dahil olduğu tarafta. Yakın zamanda onları da listemize eklemeyi planlıyoruz. Bu arada biz aynı zamanda Ar-Ge firmasıyız. Hem tasarım, hem yazılım, hem de Ar-Ge tarafındayız. Ama asıl profesyonel olduğumuz alan meteorolojik hava gözlem istasyonları.
Nereden aklınıza böyle bir şey?
Ortağımla yaklaşık 10 yıldır tanışıklığımız var. Bir yerlerde çalışıyoruz, çabalıyoruz ama kafamızda hep bir girişimcilik ruhu vardı. Dedik ki, neden olmasın? Güneş, enerjisi tarafında da böyle bir reaksiyon görünce, dedik ki bir yerden başlamak lazım. Kuruluşumuz neredeyse bir gece sürdü. Direkt olarak başlayalım, yürütelim, olmazsa denemiş oluruz diye başladık aslında ama çok güzel işler çıktı. Çok güzel insanlar tanıdık. Sağ olsunlar, sektördekiler de desteklediler bizi. Kesinlikle yalnız bırakmadılar. Sensörlerle ilgili ya da piyasa konusunda bize çok destek olarak sensörlerin gelişmesinde, bu noktaya gelmesinde çok büyük etken oldular. Ben makine mühendisiyim. Daha önceki serüvenimde bir asansör firmasında IOT üzerine çalışıyordum. Yine uzaktan takip ve online sistem yürütüyorduk. Orada da acil durum işlemlerini yönetiyorduk. Burada da aslında çok yabancı olmadığımız yine benzer bir sektörde kardeş sektörde devam ediyorum.
Şu anda kaç santralde ürünleriniz mevcut?
Net bir sayı veremesek de 500’ün üzerine çıktık. Binlere doğru yol alacağız. Sektörde bir yerli firma daha var. Onlar da güzel işler başarıyorlar, güzel işler yapıyorlar. Umarım daha iyi noktalara hep beraber geliriz. Hedefimiz yurt dışında ciddi bir pazar payına sahip olmak. Çok iyi firmalarla yarışıyoruz şu anda. Onları yakalayıp geçmek niyetindeyiz.
Burada da Çin hakimiyeti var mı?
Çin hakimiyeti her ülkede olduğu gibi burada da var ama buradaki en büyük etken geri dönüş ve oradaki iletişim problemi. Yani iş sensörü almakla bitmiyor. Montajından kurulumuna ve entegrasyonuna kadar her noktada destek sağlıyoruz. Zaten müşterilerimizin bizi seçmelerinin ya da daha farklı ürünler seçmemelerinin temel sebebi bu.
Bir kere alınan bir ürün mü bu?
Aslında bir sahanız için bir kere alıyorsunuz ürünü. Ama her yıl kalibrasyon işlemlerini de yürütüyoruz. Daha sonrasında, bakımlarıyla beraber devam eden bir süreç gerçekleşiyor.
Mehmet DAYIOĞLU - Enerji Günlüğü