Enerji Günlüğü - Elektrik piyasasında son yıllarda gerileyen PTF (Piyasa Takas Fiyatı), YEKDEM (Yenilenebilir Enerji Kaynakları Destekleme Mekanizması) destek süresi sona eren jeotermal elektrik santralleri açısından gelir baskısını artırıyor. JESDER Başkanı Ufuk Şentürk, PTF’deki sert gerilemenin yalnızca üretici gelirleri açısından değil, sistem işletmesi ve güvenliği bakımından da dikkatle ele alınması gerektiğini belirterek, YEKDEM sonrası dönem için jeotermal santrallere özel bir taban fiyat uygulamasının değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
“MODEL AŞIRI GELİR DALGALANMALARINI SINIRLAMALI”
Şentürk’e göre, değerlendirilebilecek olan bu model, YEKDEM süresi dolmuş santraller için PTF’ye bağlı ancak gelirdeki aşırı dalgalanmayı sınırlayan bir azami/asgari uzlaştırma fiyat aralığı oluşturulmasına dayanabilir. Bu tür bir mekanizma, doğrudan yeni bir destek modeli olmaktan çok, santrallerin sürdürülebilir işletme koşullarını koruyacak dengeli ve dolaylı bir çerçeve niteliği taşıyabilir.
Bu nedenle YEKDEM sonrası dönem için jeotermal santrallere yönelik PTF’ye bağlı bir taban fiyat mekanizmasının değerlendirilmesi gerektiği belirtiliyor. Böyle bir modelin, aşırı fiyat oynaklığını sınırlayan ve santrallerin öngörülebilir gelir yapısıyla faaliyetlerini sürdürebilmesini sağlayan dengeli bir çerçeve sunabileceği ifade ediliyor.
BEKLENTİ DAHA İSTİKRARLI BİR GELİR YAPISI OLUŞTURULMASI
Özellikle 2010-2020 döneminde devreye alınan ve bugün YEKDEM destek süresi sona eren santraller açısından geçiş dönemine yönelik koruyucu bir fiyat bandı, sektörün finansal dayanıklılığı bakımından önem taşıyor. Bu uygulamanın hem mevcut tesislerin ayakta kalmasına hem de yeni jeotermal yatırımlar için daha güvenilir bir piyasa zemini oluşmasına katkı sağlayabileceği değerlendiriliyor. Jeotermal sektöründe temel beklenti, piyasa fiyatlarının yapay biçimde yükseltilmesinden çok, yerli, sürekli ve öngörülebilir üretim yapan kaynakların sistem değerini dikkate alan daha istikrarlı bir gelir yapısının oluşturulması. Aksi halde bugün düşük fiyat avantajı gibi görünen tablo, orta ve uzun vadede yatırım iştahının zayıflaması ve arz güvenliği açısından daha kırılgan bir yapıya dönüşebilir.
PTF’DE %62’LİK GERİLEME
Haziran 2023’te 70,33 USD/MWh seviyesinde olan ortalama PTF, Haziran 2024’te 64,58 USD/MWh’ye, Haziran 2025’te 55,99 USD/MWh’ye ve Haziran 2026’da 26,89 USD/MWh’ye kadar düştü. Böylece Haziran 2023-Haziran 2026 döneminde PTF’de yaklaşık yüzde 62’lik bir gerileme yaşandı.