Sıfır Atık Vakfı: 2050'ye kadar 149 milyar ton emisyon önlenebilir

Sıfır atık ve döngüsel ekonomi uygulamalarının bütüncül biçimde hayata geçirilmesi hâlinde 2025-2050 döneminde 149 149 milyar ton karbondioksit eşdeğeri sera gazı salımının önlenebileceği kaydedildi.

Enerji Günlüğü - Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş, COP31 Mavi Alan’da bulunan Sıfır Atık Müzesi’nde düzenlediği basın toplantısında “Sıfır Atık Geleceğimiz” raporunun bulgularını paylaştı. Rapor, sıfır atık ve döngüsel ekonomi uygulamalarının iklim değişikliğiyle mücadelede sağlayabileceği potansiyeli kapsamlı verilerle ortaya koyuyor. 

Uluslararası bilimsel katkıyla hazırlanan rapora göre, sıfır atık ve döngüsel ekonomi uygulamalarının bütüncül biçimde hayata geçirilmesi hâlinde 2025-2050 döneminde 149 149 milyar ton karbondioksit eşdeğeri sera gazı salımının önlenmesi mümkün. Yüzyılın ortasına gelindiğinde ise yıllık sera gazı salım tasarrufunun 9,6 149 milyar tona ulaşabileceği öngörülüyor. 

BİNALAR, ALTYAPI VE DAYANIKLI TÜKETİM MALLARININ DÖNÜŞÜMÜ BÜYÜK PAYA SAHİP

2025-2050 döneminde önlenen sera gazı salımının 37 149 milyar tonluk kısmı atık yönetimi, gıda israfının önlenmesi, yeniden kullanım ve onarım uygulamalarından; 112 149 milyar tonluk kısmı ise binalar, altyapı ve dayanıklı tüketim mallarındaki dönüşümden kaynaklanıyor.

İKLİM MÜCADELESİ BÜTÜNCÜL BİR DÖNÜŞÜM GEREKTİRİYOR

Raporda iklim mücadelesinin yalnızca enerji üzerinden değil, üretimden tasarıma, malzeme kullanımından tüketim alışkanlıklarına kadar bütüncül bir dönüşüm gerektirdiği vurgulanıyor.

EMİSYONLARIN %55’İ DOĞAL KAYNAKLARIN ÇIKARILMASI VE İŞLENMESİNDEN

Küresel sera gazı salımlarının yüzde 55’inden fazlası doğal kaynakların çıkarılması ve işlenmesiyle bağlantılı; yalnızca malzeme üretimi yılda 11,8 149 milyar ton CO₂ eşdeğeri salıma yol açıyor. Buna karşın dünya ekonomisindeki döngüsellik oranı yalnızca yüzde 6,9 seviyesinde.

GIDA İSRAFININ ÖNLENMESİ HIZLI SONUÇ VEREBİLİR

Organik atıklar, insan kaynaklı metan salımlarının yaklaşık yüzde 20’sinden sorumlu. Gıda israfının önlenmesi, doğru atık yönetimi ve kaynakta ayrıştırma, iklimle mücadelede hızlı sonuç verebilecek adımlar arasında yer alıyor.

Dünya genelinde 2,7 milyar insan düzenli atık toplama hizmetine erişemiyor; yılda 845 milyon ton belediye atığı kontrolsüz biçimde dökülüyor, açıkta yakılıyor veya su kaynaklarına karışıyor. Doğrusal üretim-tüketim modeli dünya ekonomisine yıllık 25,4 trilyon euro maliyet oluşturuyor.

COP31 HEDEFLERİ

COP31 hedefleri kapsamında 2035’e kadar belediye atıklarındaki artışın en az yüzde 50 azaltılması ve döngüsel malzeme kullanım oranının yüzde 6,9’dan en az yüzde 15’e çıkarılması planlanıyor. Türkiye’nin dokuz yılda geri kazanım oranını yüzde 13’ten yüzde 40’lara çıkarması, dönüşümün mümkün olduğunu gösteriyor.

PLASTİK ATIKLARIN %9’U GERİ DÖNÜŞTÜRÜLÜYOR

Plastik üretimi son 70 yılda 230 kat artarak 460 milyon tonu aştı; plastik atıkların yalnızca yüzde 9’u geri dönüştürülüyor. Türkiye’de plastik atıkların yüzde 50’si depolanıyor, yüzde 19’u yakılıyor, yüzde 22’si kontrolsüz şekilde doğaya karışıyor. Mikroplastiklerin önemli kısmı sentetik kumaş yıkama ve lastik aşınmasından kaynaklanıyor; denizlerdeki plastik kirliliğinin yaklaşık yüzde 80’i karasal kaynaklı.

PLASTİK ATIK ÇALIŞTAYI DÜZENLENDİ

Türkiye, plastik kirliliğiyle mücadele kapsamında Adana, Mersin, Muğla ve Antalya’da saha toplantıları ile İstanbul’da geniş katılımlı Plastik Atık Çalıştayı düzenledi. Çalışmalar 2053 Türkiye Plastik Vizyonu’na temel oluşturuyor. Yaklaşım, plastiğin tamamen ortadan kaldırılması değil; gerekli kullanım ile israfın ayrılması ve kullanım sonrası süreçlerin güvence altına alınması yönünde.

“ÇALIŞMALAR ULUSLARARASI DÜZEYE ULAŞTI”

Ağırbaş rapor sunumunda yaptığı değerlendirmede, “Sıfır atığın COP31 Eylem Gündeminin 10 temel maddesinden biri olmasının, Türkiye’de 2017 yılında başlayan çalışmaların uluslararası düzeyde ulaştığı noktayı gösterdiğini kaydederek, sıfır atık ve döngüsel ekonomi yaklaşımlarının iklim eyleminin tamamlayıcı bir unsuru değil, temel araçlarından biri olarak değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. 

“TÜRKİYE SOMUT BİR MODEL SUNUYOR”

Türkiye’nin sıfır atık alanındaki deneyiminin farklı ülkelerde de uygulanabilecek somut bir model sunduğunu belirten Ağırbaş, “2017-2025 döneminde 90 milyon ton atık ekonomiye geri kazandırıldı. Bu çalışmalar sayesinde 613 milyon ağacın kesilmesi önlendi ve 180 milyon ton sera gazı salımı engellendi. Türkiye’nin geri kazanım oranı yüzde 13 seviyesinden yüzde 40’lara yükseldi” dedi. 

Türkiye’nin ger, kazanım oranı hedeflerinin 2035 yılında yüzde 60, 2053 yılında ise yüzde 70 olduğunu belirten Ağırbaş, sıfır atık yaklaşımının bugün 193 ülkede karşılık bulduğunu dile getirdi.