Enerji Günlüğü - Dünya Sağlık Örgütü’ne göre iklim krizi, 2030-2050 yılları arasında senede 250 bin fazladan ölüme sebep olacak. Türkiye’de hava kirliliğine bağlı ölüm oranı 100.000 kişi başına 83,6 olarak kaydediliyor.
Global Climate and Health Alliance’ın (Küresel İklim ve Sağlık İttifakı, GCHA) hazırladığı ve 132 ülkenin, Paris Anlaşması kapsamında yayınlanan ulusal iklim taahhütlerine sağlığı ne ölçüde entegre ettiğini değerlendiren yeni analiz, özellikle yüksek emisyonlara sahip ülkelerin karnesinin zayıf olduğunu ortaya koyuyor.
ANALİZ KATEGORİLERİ
‘‘Sağlıklı Ulusal Katkı Beyanı Karnesi’’ başlıklı analizde, ulusal katkı beyanlarının sağlık ve temiz hava karnesi, sekiz kategoride değerlendirildi; sağlık üzerindeki etkiler, hava kirliliği, sağlık sektöründeki eylemler, sağlık alanındaki yan faydalar, adil geçiş, entegre yönetişim, ekonomi ve finans, izleme ve uygulama. Daha sonra bu sonuçlar, iklim hedeflerinin ne derece iddialı olduğuyla ve ülkedeki hava kirliliği kaynaklı ölüm oranlarıyla karşılaştırıldı.
TÜRKİYE 132 ÜLKE ARASINDA 47. SIRADA
Analiz sonucunda Türkiye 14 puan ile 132 ülke arasında 47. sırada yer aldı. Türkiye sağlık üzerindeki etkiler kategorisinden 2 puan, hava kirliliği kategorisinden 3 puan, sağlık sektöründeki eylemler kategorisinden 2 puan, sağlık alanındaki yan faydalar kategorisinden 4 puan, adil geçiş kategorisinden 2 puan, entegre yönetişim kategorisinden 1 puan alırken; ekonomi ve finans ile izleme ve uygulama kategorilerinden hiç puan alamadı.
TÜRKİYE’DE 100 BİN KİŞİDEN YAKLAŞIK 84’Ü HAVA KİRLİLİĞİNE BAĞLI ÖLÜYOR
Raporda, ‘‘Türkiye’de hava kirliliğine bağlı ölüm oranı 100.000 kişi başına 83,6 olarak kaydedilirken, ülkenin genel iklim hedefi, 4°C’nin altındaki bir senaryo için son derece yetersiz olarak değerlendirilmektedir,’’ deniyor.
SAĞLIK UYARISI
Türkiye’nin puanı (14), Kanada (16), Güney Afrika (13) ve Avrupa Birliği’ne (12) yakın. Raporda, bu ülkelerin daha yüksek sağlık puanlarının, iddialı emisyon azaltım hedefleriyle desteklenmediğine dikkat çekiliyor. Bu durumun zamanla sağlık üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceği uyarısında bulunuluyor.
DÜŞÜK VE ORTA GELİRLİ ÜLKELER BAŞARILI
Analizde ilk 20’ye girebilen ülkelerin 19’unun düşük ve orta gelirli ülkeler olması dikkat çekiyor. Kolombiya, sağlık konusunu ulusal iklim planlarına en kapsamlı şekilde entegre eden ülke olarak öne çıkıyor (puanı 32 üzerinden 29). Kolombiya’yı Nijerya (25 puan) ve Kamboçya (24) takip ediyor.
JAPONYA VE HİNDİSTAN EN DÜŞÜK PUAN ALAN ÜLKELER
Yalnızca 2 puan alabilen Japonya ve Hindistan, en düşük puan alan ülkeler arasında yer alıyor. Emisyonları yüksek olan başka ülkeler de, adil olarak üzerlerine düşeni yeterince yerine getirmedikleri için hedeflerin gerisinde kaldı. Bu ülkeler arasında Brezilya (7), Avustralya, Çin ve Birleşik Krallık (tamamı 9 puan) yer alıyor.