FAHRETTİN TUNÇ* - KONUK YAZAR
İklim değişikliği artık geleceğe dair uzak bir risk değil; bugünün ekonomik kararlarını, yatırım planlarını ve ticaret ilişkilerini doğrudan etkileyen somut bir gerçeklik. Aşırı sıcaklar, su stresi, gıda güvenliği tartışmaları ve hızla artan enerji talebi, enerji sektörünü bu dönüşümün tam merkezine yerleştiriyor. Bugün “enerji” kavramını üretim ve tüketim başlığı altında değil, iklimle uyumlu bir kalkınma modeli çerçevesinde ele almak zorundayız.
Küresel ölçekte artan sera gazı emisyonları, iklim sisteminde kalıcı değişikliklere yol açarken bu durum çevresel etkilerin yanı sıra, ekonomik ve sektörel sonuçlar da doğuruyor. Sanayi öncesi dönemde yaklaşık 13,7°C olan küresel ortalama sıcaklık günümüzde 15,7°C seviyesine yükselmiş durumda. Mevcut eğilimin devam etmesi hâlinde, 2100 yılına kadar 3,5°C ila 4,5°C arasında bir artış yaşanabileceği öngörülüyor.
Bu tablo; kuraklık, su kaynaklarının azalması, gıda üretiminde düşüş, ekstrem hava olaylarının artması ve ekosistemlerin zarar görmesi gibi ciddi riskleri beraberinde getiriyor. Araştırmalar, küresel ölçekte 1,3 milyardan fazla insanın su stresi riski ile karşı karşıya kalabileceği, tarımsal üretimde ise yüzde 15 ila yüzde 50 arasında azalma olabileceğini gösteriyor. Bunun yanı sıra, artan sıcaklıklar nedeniyle enerji talebinin, özellikle soğutma amaçlı elektrik tüketiminin yüzde 18 ila yüzde 40 oranında artabileceği öngörülüyor. Bu gelişmeler, enerji sektörünün iklim değişikliğinden doğrudan etkilenirken, çözümün temel aktörlerinden biri olduğunu da ortaya koyuyor.
Karbon emisyonlarındaki artışın, ülkeleri ve sektörleri daha sıkı düzenlemelerle karşı karşıya bıraktığı bir başka gerçek. Emisyon azaltım hedefleri ve sınırda karbon uygulamaları, düşük karbonlu üretimi rekabet gücünün ayrılmaz bir parçası hâline getirdi.
Avrupa Birliği’nin 2030 yılına kadar sera gazı emisyonlarını önemli ölçüde azaltma ve uzun vadede net sıfır emisyona ulaşma hedefi doğrultusunda hayata geçirilen Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM), karbon yoğun üretim yapan sektörler için yeni bir maliyet unsuru anlamına geliyor. Türkiye’nin ihracatının önemli bir bölümünün Avrupa Birliği’ne yaptığı düşünüldüğünde bu düzenlemelerin sanayi kuruluşları ve dolaylı olarak enerji sektörü üzerindeki etkisini daha da belirginleştirdiği muhakkak.
Düşük karbonlu enerji kullanımı, bu noktada yalnızca çevresel bir tercih değil, ticari bir zorunluluk hâline geliyor. Artık elektriğin hangi kaynaktan üretildiği ve ne kadar verimli kullanıldığı, çevresel olduğu kadar ekonomik bir karar niteliği taşıyor. Enerji verimliliği, yenilenebilir kaynakların kullanımı ve karbon yönetimi uygulamaları, iyi niyetli tercihler olmanın ötesinde zorunlu adımlar olarak öne çıkıyor.
Enerji, günümüzde sadece satılan bir ürün değil; doğru yönetildiğinde çevresel etkiyi azaltan stratejik bir araç. Elektrifikasyonun hızlanmasıyla birlikte elektrik talebinin hem miktarı hem de niteliği değişiyor. Bu dönüşüm sürecinde elektrik perakende sektörü, sürdürülebilirlik hedeflerinin hayata geçirilmesinde kritik bir paydaş konumunda.
Yenilenebilir enerjiye erişimin arttırılması, yeşil enerji sertifikalarıyla şeffaflığın sağlanması ve tüketicilerin karbon ayak izi yönetiminde desteklenmesi, sektörün temel sorumlulukları arasında yer alıyor. Küresel ölçekte yaşanan karbon dönüşümü, enerji sektörünün geleceğini doğrudan şekillendirirken elektrik perakende sektörü bu dönüşümde tüketiciye en yakın noktada duruyor. Tüketimi yönlendiren, verimliliği teşvik eden ve sürdürülebilirlik konusunda yol gösteren bir aktör olarak sektörün rolü her geçen gün daha da güçleniyor.
Özetle; yenilenebilir enerji kullanımının yaygınlaştırılması, enerji verimliliği uygulamalarının artırılması, karbon yönetimi çözümlerinin geliştirilmesi ve tüketicilerin düşük karbonlu enerjiye erişiminin kolaylaştırılması, sektörün öncelikli gündem maddeleri arasında yer alıyor.
---------
(*) Fahrettin Tunç:
1975 yılında Sinop’ta doğdu. İlk, orta ve lise öğrenimini Ankara’da tamamladı. Lisans eğitimini Samsun 19 Mayıs Üniversitesi’nde tamamladı. 1997 yılında Türkiye Elektrik Dağıtım AŞ’de (TEDAŞ) çalışma hayatına atıldı. TEDAŞ’ta uzun yıllar Bilgi İşlem Müdürü olarak görev aldı. Bu dönemde elektrik dağıtım sektörünün yapısal dönüşüm sürecine sistem altyapısı ve teknoloji alanlarındaki çalışmalarıyla çeşitli katkılarda bulundu.
2011 yılından itibaren kariyerini perakende satış ve dağıtım alanlarında sürdürdü. Yeşilırmak Elektrik Dağıtım AŞ (YEDAŞ) ve Yeşilırmak Elektrik Perakende AŞ (EPAŞ) bünyesinde koordinatörlük görevlerini üstlendi.
2018-2021 yılları arasında Aras Elektrik Perakende Satış AŞ Genel Müdürü olarak şirketin ticari faaliyetleri ile operasyonel süreçlerini yönetti. 2021 yılında CK Enerji Çamlıbel Elektrik Genel Müdürü olarak görev yapan Tunç, Mart 2022’den bu yana CK Enerji Akdeniz Elektrik Genel Müdürü olarak çalışmalarını sürdürüyor.