Enerji Günlüğü - Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) İcra Direktörü Fatih Birol bir açıklama yaparak, Orta Doğu’daki çatışmadaki son gelişmelerin ardından petrol ve doğal gaz piyasalarındaki durum hakkında bilgi verdi. IEA’nın durumu yakından izlediğini vurgulayan Birol, çatışmadaki tırmanışın Hürmüz Boğazı’nı ve bölgedeki enerji altyapısını etkilediğini ve bunun da arz güvenliği endişelerini ve piyasa görünümündeki belirsizliği artırdığını kaydetti.
“PİYASALAR HÂLÂ BAZI DESTEKLEYİCİ FAKTÖRDEN YARARLANIYOR”
Birol, Hürmüz Boğazı’nı bypass etmek için giderek daha önemli hale gelen Bab el-Mendep Boğazı’na yönelik tehditlerin bu endişeleri daha da şiddetlendirdiğine dikkat çekerek, “Şu anda ham petrol piyasaları, hala çeşitli destekleyici faktörlerden yararlanmaya devam etmektedir” dedi.
“KÖRFEZ ÜLKELERİNDEN ÖNEMLİ ARZLAR DEVAM EDİYOR”
Bunların arasında, özellikle Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin büyük çabalarıyla Körfez üreticilerinden gelen önemli arzlar olduğunu kaydeden Birol, bu ülkelerden Hürmüz Boğazı’na alternatif rotalar üzerinden ve boğazdan hâlâ küresel piyasalara petrolün ulaşmaya devam ettiğini ifade etti.
Birol, Körfez ihracatlarının Haziran sonundaki zirvelerin altında olduğunu ancak Mart başı ile Haziran ortası arasındaki seviyelere kıyasla hâlâ oldukça yüksek olduğunu tahmin ettiklerini sözlerine ekledi.
“ARZ KAYIPLARININ BİR KISMINI DİĞER ÜLKELER TELAFİ ETTİ”
Birol, Körfez dışında diğer bölgelerdeki petrol üreticilerinin, özellikle ABD, Brezilya, Venezuela ve Kazakistan’ın ihracatlarını artırarak Körfez’deki arz kayıplarının bir kısmını telafi ettiklerine de vurgu yaptı.
“ÇİN’İN PETROL İTHALATINI AZALTMASI ÖNEMLİ ROL OYNADI”
Birol talep tarafında da Çin’in ham petrol ithalatını savaş öncesi seviyelere göre yaklaşık %50 azaltarak piyasaların istikrara kavuşmasında önemli rol oynadığını belirtti.
“IEA ÜYESİ ÜLKELERİN ACİL STOK SALIMLARI PİYASALARI RAHATLATIYOR”
IEA üyesi ülkelerinin devam eden acil stok salımlarının piyasalara önemli rahatlama sağlamaya devam ettiğini kaydeden Birol, “11 Mart’ta IEA’nın piyasaya 400 milyon varil petrol sunmak üzere aldığı kolektif eylem duyurusundan bu yana, Üye ülkeler yaklaşık 290 milyon varil petrol salmıştır ve salımlar piyasaya akmaya devam etmektedir. IEA ülkeleri hâlâ önemli miktarda acil stok bulundurmaktadır; bunun içinde hükümet kontrolündeki stoklar 1 milyar varilin üzerindedir. Çatışmadaki tırmanış ve ticari stoklardaki devam eden çekilmeler nedeniyle petrol güvenliğinde rehavete yer yoktur” ifadelerini kullandı.
“AKARYAKIT PİYASALARI DAHA SIKI”
Rafineri faaliyeti ve ürün arzları ham petrol teslimatları kadar artmadığını belirten Birol, “Bu da dizel ve benzin gibi rafine petrol ürünleri piyasalarının ham petrole göre belirgin şekilde daha sıkı olduğu anlamına gelmektedir” dedi.
LNG İTHALATINA UYARI
Doğal gaz piyasalarında ise başta ABD ve Kanada olmak üzere diğer piyasalardan gelen artan LNG akışları, Hürmüz Boğazı üzerinden yaşanan arz kaybının yaklaşık %70’ini telafi ettiğini kaydeden Birol, “Ancak Körfez ihracatlarının yeniden başlamasındaki daha fazla gecikme, piyasaların daha uzun süre sıkı kalması riskini taşımaktadır. Bu durum, Avrupa’nın önümüzdeki kış için gaz depolama tesislerini doldurmaya çalıştığı dönemde de dahil olmak üzere tüm LNG ithalatçıları tarafından hissedilecektir.IEA, Hürmüz Boğazı’nın tam ve koşulsuz olarak yeniden açılmasını da içeren bir çatışma çözümünün, küresel enerji güvenliğindeki daha fazla bozulmayı önlemek için gerekli olduğu görüşünü korumaktadır” ifadelerine yer verdi.
Sabiha KÖTEK - Enerji Günlüğü
