Enerji Günlüğü - Elektrik Dağıtım Hizmetleri Derneği (Elder) Yönetim Kurulu Başkanı Barış Erdeniz, Türkiye'nin yeni elektrik çağına geçiş sürecinde dağıtım şebekelerinde önümüzdeki 10 yılda en az 50 milyar dolarlık yatırım yapılması gerektiğini açıkladı. Erdeniz, İstanbul'da basın mensuplarıyla düzenlediği toplantıda sektörün mevcut durumunu, yaklaşan dönemin yatırım gündemini ve enerji dönüşümünde şebekelerin üstleneceği rolü aktardı.
TÜKETİM ARTIŞI YATIRIM BASKISI YARATMAYA DEVAM EDİYOR
Türkiye'nin elektrik tüketiminin son 12 yılda yaklaşık yüzde 50 artarak 240 teravatsaatten 361 teravatsaate ulaştığını belirten Erdeniz, büyümenin önümüzdeki dönemde de süreceğini vurguladı. Ulusal Enerji Planı'na göre talebin 2035 yılında 510 teravatsaat seviyesine çıkması öngörülüyor. Kurulu güçte de paralel bir sıçrama bekleniyor: hedef, 122,5 gigavattan 227 gigavata yükselmek; sisteme yaklaşık 104 gigavatlık yeni kapasite eklenmesi planlanıyor.
Erdeniz bu tablo karşısında şu değerlendirmeyi yaptı: "Elektrik tüketiminde, üretim kapasitesinde ve bağlantı taleplerinde yaşanacak artışın sağlıklı yönetilebilmesi için güçlü bir dağıtım altyapısına ihtiyacımız var. Yeni elektrik çağına geçiş döneminin gerektirdiği dağıtım mimarisini kurabilmek için önümüzdeki 10 yılda en az 50 milyar dolarlık yatırım ihtiyacı öngörüyoruz."
BEŞİNCİ DÖNEMDE 22 MİLYAR DOLAR
Elektrik dağıtım şirketleri 2026-2030 dönemini kapsayan Beşinci Uygulama Dönemi'ne kapsamlı bir yatırım programıyla giriyor. Erdeniz, söz konusu dönem için yatırım tavanının 18,5 milyar dolar olarak belirlendiğini bildirdi. Yatırım niteliğindeki üçüncü seviye planlı bakım harcamalarının da eklenmesiyle toplam yatırım beklentisinin 22 milyar dolara ulaşacağını söyleyen Erdeniz, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Bu rakam, bir önceki döneme göre yatırım önceliğinin daha da güçlendiğini gösteriyor. Önümüzdeki dönemde dağıtım şirketlerinin odağında güçlü altyapı, akıllı şebekeler, dijitalleşme, siber güvenlik, afet ve iklim risklerine dayanıklılık, yenilenebilir enerji entegrasyonu ve tüketiciye daha hızlı hizmet verecek teknolojik kabiliyetler olacak."
SEKTÖRÜN 12 YILLIK BİLANÇOSU
Özelleştirme sonrasında 12 yılda önemli bir dönüşüm yaşandığını vurgulayan Erdeniz, sektörün özelleştirme bedeli dahil Türkiye ekonomisine yaklaşık 33 milyar dolar katkı sağladığını aktardı. Dağıtım şirketleri bu süreçte 20 milyar dolara yakın yatırım gerçekleştirdi; son beş yıldaki tutar ise 12 milyar dolara ulaştı.
Abone sayısı 36 milyondan 52 milyona çıktı. Erdeniz, 16 milyon yeni abonenin sisteme bağlanması ve arz güvenliğinin sağlanmasının ciddi bir planlama ve operasyon kabiliyeti gerektirdiğini söyledi. Altyapıdaki büyüme de çarpıcı boyutlara ulaştı: hat uzunluğu 1 milyon kilometreden 1,6 milyon kilometreye, trafo sayısı ise yaklaşık 350 binden 570 bine yükseldi.
Kayıp-kaçak oranındaki iyileşmeye de dikkat çeken Erdeniz, "Kayıp-kaçak oranımızı yüzde 18,5 seviyelerinden yüzde 9'un altına indirdik. Bu iyileşmeyle Türkiye ekonomisine yıllık 1 milyar doların üzerinde katkı sağlanıyor." dedi.
52 milyon tüketiciye hizmet veren dağıtım sistemiyle Türkiye, bugün Avrupa'nın en büyük ikinci elektrik dağıtım altyapısına sahip ülke konumunda. Erdeniz, mevcut büyüme eğilimi sürdüğünde Türkiye'nin 2027'de kıtanın birinci konumuna yükselebileceğini söyledi.
DAĞITIM 2.0 VİZYONU
Şebekelerin tek yönlü elektrik taşıma yapılarından çıkıp enerji ile veriyi eş zamanlı yöneten akıllı platformlara dönüştüğünü belirten Erdeniz, bu dönüşümü "Dağıtım 2.0" olarak tanımladı. Erdeniz şöyle devam etti:
"Geçmişte şebekeler elektriğin tüketiciye ulaştırıldığı tek yönlü yapılar olarak görülüyordu. Bugün ise tüketici aynı zamanda üretici olabiliyor; çatısında elektrik üretebiliyor, aracını şarj edebiliyor, depolama sistemleriyle enerji yönetimine katılabiliyor. Bu yeni yapı, dağıtım şebekelerini enerji ve veriyi aynı anda yöneten akıllı platformlara dönüştürüyor. Biz bu dönüşümü Dağıtım 2.0 vizyonu olarak tanımlıyoruz."
Elektrikli araçlar, ısı pompaları, veri merkezleri, yapay zeka uygulamaları, sanayide elektrifikasyon ve yenilenebilir enerji entegrasyonunun şebekeler üzerinde yeni kapasite ve esneklik ihtiyacı yarattığını belirten Erdeniz, finansmana erişim ile öngörülebilir regülasyonun yatırım sürecinde belirleyici etkenler olduğunu vurguladı.
"Enerji dönüşümünün başarısı yalnızca ne kadar yenilenebilir enerji kurduğumuzla değil, bu enerjiyi ne kadar güçlü, akıllı, esnek ve dayanıklı şebekelerle yönetebildiğimizle ölçülecek. Bu nedenle dağıtım şebekeleri enerji dönüşümünün omurgasıdır." diyen Erdeniz, "Türkiye'nin enerji geleceği artık yalnızca üretimde değil, şebekelerde de yazılıyor." ifadesiyle sözlerini tamamladı.
#24DERECEİLEMÜMKÜN KAMPANYASI
Güçlü altyapı yatırımlarının yanı sıra verimli enerji tüketimini de sürdürülebilirlik açısından kritik bulan Erdeniz, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı öncülüğünde Elder koordinasyonuyla başlatılan "#24DereceİleMümkün" kampanyasına değindi. "Klima kullanımında 24 derece, konfor ile tasarruf arasında güçlü bir denge noktası sunuyor. Dağıtım şirketlerimizle birlikte bu mesajı Türkiye'nin dört bir yanındaki tüketicilerimize ulaştıracağız." diyen Erdeniz, kampanya kapsamında tüketicilere doğru klima kullanımı, düzenli bakım, kapı ve pencere kontrolü ile yüksek verimli cihaz tercihine yönelik önerilerin paylaşılacağını kaydetti.