Değerli okuyucu, Enerji Günlüğü, enerji haberciliğine odaklanmış bir mecra. Bu vesile ile pek çok başka sektörle de yolu kesişiyor. Madencilik sektörü de bunlardan biri. Ancak bazı madencilik işleri Enerji Günlüğü’nün radarına girmez. Örneğin altın ve gümüş gibi değerli metaller ilgi alanının biraz uzağında.
Enerji ve enerji ekipmanları üretiminde kullanılan malzemeler ise enerji haberciliği faaliyetlerinin kapsamında. Örneğin elektrik üretiminde kullanılan kömür türleri (enerji madenciliği) ile elektrik saklamaya yarayan bataryaların üretiminde kullanılan lityum, kobalt gibi kritik mineraller konusundaki gelişmeler Enerji Günlüğü tarafından haberlere konu ediliyor.
Bu uzun girişi, hak aramaya gittiği başkent Ankara’da polis copu yiyen, gözaltına alınan Doruk Madencilik işçilerinin durumuna ilişkin bir şeyler söylemek için yapma ihtiyacı duyduk.
Geçtiğimiz ay, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın da içinde bulunduğu üç bakanlığın araya girmesiyle, birikmiş maaşlarının bir hafta içinde ödeneceği sözü alarak evlerine dönen Doruk Madencilik işçileri, geride bıraktığımız hafta yine Başkent sokaklarındaydı. Çünkü verilen söz yine yerine getirilmemiş.
İşçilerin şu anda çalıştıkları madenlerde ne üretildiğini doğrusunu isterseniz çok da merak etmedim. Ancak madencilik şirketinin kim olduğuna bakınca hafızamız bizi tam 13 yıl öncesine götürdü.
2013, Türkiye’de enerji özelleştirmeleri için kritik bir yıldır. Bazı ihale süreçlerinin tamamlanması sonraki yıla sarksa da elektrik dağıtım özelleştirmelerinin o dönemde tamamlandığını söylemek mümkün. Ancak aynı yıl, daha önce, yani 2010 yılında özelleştirme ihalesiyle SSS Yıldızlar Holding’e devredilmiş Osmangazi Elektrik Dağıtım AŞ’nin yönetimine Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (EPDK) kararı ile görevden el çektirilmişti.
Gerekçe, ihaleyi üstlenen ve bugün işçilerine maaşlarını ödemeyen Doruk Madencilik’i de bünyesinde bulunduran SSS Yıldızlar Holding’in ihale şartnamesine uygun hareket etmemesi idi. Ve dönemin TEDAŞ Genel Müdürü Mükremin Çepni ile iki yardımcısı Şirketin yönetimine getirildi. Bu dağıtım bölgesi izleyen dönemde yeniden satışa çıkarıldı ve OEDAŞ’ı Zorlu Grubu devraldı.
Aslında SSS Yıldızlar Grubu’nun özelleştirme ihaleleri ile ilgili konulardaki ilk vukuatı değildi bu. Peki nasıl?
Şimdi takvimleri biraz daha geriye götürelim. Yıl 2004. Eti Gümüş özelleştirme ihalesine en iyi teklif, SSS Yıldızlar Holding iştiraki 3S Madencilik’ten gelir. Ancak özelleştirme bedelini zamanında yatıramadığı için ihale iptal edilir. 3S Madencilik’in 2 milyon dolarlık teminatı yanar. İhale bedelini kamu bankalarından kredi kullanarak ödemeyi planlarken bunu başaramamıştır çünkü.
Ancak SSS Yıldızlar Holding işin peşini bırakmaz. Daha sonra yenilenen ihaleye bu kez bir diğer şirketi olan Söğüt Seramik ile katılır. İlk ihaledeki taahhüdünü yerine getirememesi ve Türkiye Maden İşçileri Sendikası’nın “Eti Gümüş’ün halihazırda18 trilyon lira nakit parası, 19 ton satışa hazır gümüşü vardır. Söğüt Seramik’in gözü bu nakit ve gümüştedir” yönündeki eleştiri ve uyarısına rağmen, Eti Gümüş bu şirkete devredilir.
Eti Gümüş ihale süreçlerinde yaşananlardan sonra Osmangazi elektrik dağıtım bölgesinin aynı gruba verilmesini, kamu ihale mevzuatını düzenleyenler, ihaleyi gerçekleştirenler hiç mi düşünmedi? İhale mevzuatı bir kişinin sağ cebine ihalelere katılma yasağı koyarken diğer cebine her şeyi satabilmesi teknik ve hukuki olarak mümkün ise de ihaleyi düzenleyen Özelleştirme İhalesi Başkanlığı işin başka boyutlarını hiç mi dikkate almaz?
Sorular çoğaltılabilir elbette. Neyse ki elektrik dağıtım işi bir şekilde kendilerinden geri alınmıştı ama sonraki yıllarda yine ihale verilmeye devam edilmiş. Bu durumda, devletten ihale ile aldığı varlığın karşılığını ödemeyen, ihale ile devraldığı işletmenin, devletin ilgili şirketlerine aktarılması gereken milyonlarca dolarlık gelirlerini, kendi işlerinde kullanmakta beis görmeyen, bu yüzden şirketin geri alındığı bu grubun üç beş maden işçisinin maaşını ödememesi çok mu?
Yani beş aydır maaşlarını alamadıkları için eyleme geçen, Ankara’ya yürüyen ve başkentte hak aramaya devam eden maden işçilerine kalkan polis copunun aslında kimlerin kafasına indiğini tekrar düşünmekte fayda var.
Evet, işçiler haklarını istiyor ama sadece kendi haklarını değil, bu ülkede tüyü bitmemiş yetimin hakkını da istiyorlar. O yüzden, ödenmemiş maaşını isteyen maden işçisine destek olmak, bu ülkede yaşayan her vicdanlı kişinin görevidir.
Yukarıda da söyledik. Geçtiğimiz ay, üç Bakan’ın da araya girmesiyle maaşlarının ödeneceği sözü ile Başkent’deki direnişlerini sonlandırıp evlerine dönen Doruk Madencilik işçileri yine Ankara’da. Üç Bakan’ın verdiği güvenle, müjdeli haberle sokaklardan evlerine dönen, ailelerine, çoluk çocuklarına kavuşan Doruk Madencilik işçileri, hala paralarını alamadıkları gerekçesiyle eylemde.
İşçiler bu kez yanlarında CHP Lideri Özgür Özel, TİP Genel Başkanı Erkan Baş, Zafer Partisi Genel Başkanı Ümit Özdağ ve DEM Parti yöneticileri olmak üzere kalabalık bir grupla birlikte açıklama yaptılar.
Konuşan işçilerden biri şöyle soruyordu: İstihdam sağlama, yatırım yapma, işletme taahhüdü ile devraldığı sahayı işletmeyen Şirket’ten bu saha neden geri alınmıyor?
O işçinin yukarıda anlattığımız, SSS Yıldızlar Holding’in özelleştirmeden devraldığı OEDAŞ’a taahhütlerini yerine getirmediği için EPDK tarafından el koyulması hikayesinden haberdar olduğunu sanmıyorum. Ama ekonomi ve enerji yönetiminin, yani devlet kayıtlarının bunları bilmemesi düşünülemez.
Ne diyelim? Şimdi özelde Özelleştirme İdaresi’ne, genelde ekonomi ve enerji yönetimine 2013 yılındaki EPDK kafası mı lazım? Yani yükümlülüklerini yerine getirmediği için Osmangazi Elektrik Dağıtım Bölgesi elinden alınan SSS Yıldızlar Holding’in elinden bugün de Doruk Madencilik’e verilmiş saha geri alınamaz mı? Ve de bu grubun bir daha devlet ihalelerine katılamaması sağlanamaz mı? İsteyen yapar.