Çiftçi kuruluşu Konya Şeker’i tarihinin en ağır mali süreçlerinden biriyle karşı karşıya getiren Soma B Termik Santrali, kamuoyunda uzun süredir "hatalı bir yatırım kararı" başlığı altında tartışılıyor [1].
Peki ortaya çıkan bu olumsuz tabloyu yalnızca 2015 yılındaki satın alma kararına bağlamak ne kadar gerçekçi? Son yıllardaki işletme ve yönetim performansının bu süreçteki rolünü görmezden gelmek hakkaniyetli bir yaklaşım mı?
Zira, bir sanayi yatırımının başarısı, yalnızca bünyeye katıldığı andaki kararla değil, sonraki yıllarda nasıl işletildiği ve yönetildiğiyle de doğrudan ilgilidir.
Toplam 990 MW kurulu güce (6 x 165 MW) sahip olan Soma B Termik Santrali [2], bugüne kadar borç yapısı ve finansman yüküyle öne çıksa da santralin asıl verimlilik göstergesi olan elektrik üretim performansına yeterince odaklanılmamıştır.
Elektrik Üretim Verilerindeki Değişim
Santralin resmi elektrik üretim verileri [1] [3] incelendiğinde yıllara göre şu tablo ortaya çıkmaktadır:
• 2016: 4.736.354 MWh
• 2017: 5.142.493 MWh
• 2018: 5.441.034 MWh
• 2019: 5.064.007 MWh
• 2020: 3.876.118 MWh (Baca gazı arıtma/filtre sistemleri düzenlemesi nedeniyle üniteler geçici olarak durdurulmuştur [4].)
• 2021: 4.196.630 MWh
• 2022: 3.730.635 MWh
• 2023: 3.592.650 MWh
• 2024: 3.276.700 MWh
• 2025: 1.618.210 MWh
• 2026 (İlk 6 Ay): 964.021 MWh
Geçmiş dönemlerde yıllık 5 milyon MWh seviyesini aşan üretim, sonraki süreçte kademeli olarak düşmüş; ilerleyen yıllarda ise dramatik bir kayıpla 1,6 milyon MWh seviyelerine kadar gerilemiştir. Üretimdeki bu ciddi düşüş, nakit akışını olumsuz etkileyerek kredi borçlarının ödenmesinde ve hammadde tedarikinde aksamalara yol açmıştır [1].
Yönetimin Gerekçeleri ve Değerlendirmeler
Mevcut yönetim, üretimdeki kayıpları santralin yaşlı olması nedeniyle artan bakım ihtiyacına, küresel hammadde fiyatlarındaki yükselişe ve yaşanan teknik yangınlara bağlıyor. Şüphesiz ki yaşlı santral işletmeciliği ve artan maliyetler zorlayıcı unsurlar. Ancak veriler detaylandırıldığında dikkat çeken noktalar şunlar:
1 - Bakım ve Revizyon Çalışmaları: Santralde önceki dönemde 11 büyük revizyon gerçekleştirilmişken, sonraki süreçte revizyon sayısı 4’e düşmüş ve 2023 sonrasında büyük revizyon yapılmamıştır [1]. Düzenli bakım yapılmaması arıza riskini artırmaktadır.
2 - Gelir ve Gider Dengesi: Kömür ve işletme maliyetleri artarken, aynı dönemde elektrik satış fiyatlarında da paralel artışlar yaşandı (örneğin elektrik fiyatları 45 seviyelerinden 95 seviyelerine yükseldi) [1]. Bu nedenle yalnızca maliyet artışına odaklanmayıp, gelir tarafındaki değişimi de göz ardı etmemek lazım.
Kurumların ve yatırımların geleceğini değerlendirirken şahıslardan bağımsız, objektif bir bakış açısı benimsemek esastır. Soma Termik Santrali örneğinde, 2015 yılındaki yatırım kararının niteliği kadar, devralınan bu tesisin sonraki süreçlerde nasıl yönetildiği ve işletildiği de aynı derecede önem taşıyor.
Konya Şeker ve ortaklarının menfaatlerini korumak, durum değerlendirmesini yalnızca geçmişe değil, bugünkü işletme performansına da bakarak yapmaktan geçiyor.
Dipnotlar ve Referanslar
• [1] İnan, Sadettin. (2026). "Soma Termik Santrali'nde gözden kaçan gerçek: Üretim rakamları ne söylüyor?", Tarımdan Haber.
• [2] Elektrik Üretim A.Ş. (EÜAŞ) / T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Verileri. Soma B Termik Santrali Teknik Özellikleri (6 ünite x 165 MW = 990 MW kurulu güç).
• [3] Konya Şeker Basın Müşavirliği. Yıllara Göre Soma Termik Santrali Elektrik Üretim Verileri ve Açıklama Raporu (Resmi Veriler).
• [4] T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. Termik santrallere yönelik baca gazı arıtma tesisi ve filtre zorunluluğu mevzuat düzenlemeleri (2020).