10–16 Kasım haftası, küresel enerji piyasalarında artık çok netleşen bir ayrışmayı manşetlere taşıdı: Ham petrol bir şekilde yolunu bulup küresel sisteme akıyor; ancak dizel, jet yakıtı ve benzin gibi rafine akaryakıt ürünleri hasar gören rafinerilerde kilitli kalmaya devam ediyor.
Bloomberg ve FGE verilerine göre Basra Körfezi ham petrol ihracatı, baypas boru hatları sayesinde savaş öncesi seviyelerin yüzde 80–85’ine ulaşmış durumda. Buna karşın rafine ürün ihracatı savaş öncesinin yalnızca yüzde 35–40’ı seviyesinde sıkışıp kaldı.
Savaş öncesinde Körfez’den dünyaya günde 4,7 milyon varil rafine ürün akarken, geçtiğimiz ekim ayında bu rakam 2,5 milyon varile düştü. Kısacası, ham petrol hem gemiler hem de baypas hatlarıyla kendine bir çıkış yolu buldu; ancak dizel, jet yakıtı ve benzin, çalışamayan rafinerilerde mahsur kaldı.
İşte geçtiğimiz haftanın öne çıkan dört ana kırılma noktası:
1. Hürmüz Hattı ve Abu Dabi Müzakereleri: Esir Takası Var, Enerji Ateşkesi Yok
Diplomatik cephede gözler Abu Dabi’de gerçekleştirilen Rusya-Ukrayna-ABD temaslarındaydı. Görüşmelerden 1.000 ila 1.500 kişilik bir esir takası kararı çıksa da enerji altyapısına yönelik saldırıları durduracak bir ateşkes sağlanamadı; Moskova bu başlığı müzakere etmeyi dahi reddetti. Bir sonraki turda Avrupa’nın da masada yer alması bekleniyor.
Bir yandan da çeşitli haberlere göre Katar önderliğinde ABD-İran barış müzakereleri yürütülüyor; ancak İran yönetimi, Washington DC ile görüşmediği konusunda ısrarcı.
Sahada ise genel olarak tansiyon düşmedi: Bir yandan Ukrayna’nın Rusya’nın petrol tesislerine düzenlediği saldırılar sürerken, bir yandan da Hürmüz Boğazı’nda tankerlere ve ticari gemilere yönelik saldırılar devam etti. Reuters, ekim ayı tankerlere/ticari gemilere yönelik saldırı bilançosunu 28’den 37’ye yükseltti. Kasımın ilk iki haftasında ise sayı 12’yi aştı. Bu hafta sonu (15–16 Kasım) Hürmüz yakınlarında süper tanker Al Dhannah, dümen dairesinden vurularak Dubai’ye geri dönmek zorunda kalırken, pazartesi sabahı Umman açıklarında bir gemi daha makine dairesine isabet aldı.
2. Ukrayna’nın Yeni Hedefi: Artık Sadece Rafineriler Değil, Petrokimya Tesisleri de Vuruluyor
Ukrayna, Rus enerji altyapısına yönelik operasyonlarında menzilini ve hedef niteliğini genişletti:
• İnsansız hava araçları yaklaşık 2.400 kilometre mesafe kat ederek Rusya’nın en büyük rafinerisi olan Omsk’ı ve Baltık’taki Ust-Luga ihracat limanını vurdu. Ertesi gece Volgograd rafinerisi hedef alınırken, 100’den fazla dron Moskova’daki dört havalimanını saatlerce uçuşa kapattı.
• Hafta sonu ise savaşta yeni bir eşik aşıldı: Rusya’nın 1.200 kilometre içindeki Nizhnekamsk petrokimya kompleksi ve şehirdeki rafineri vuruldu. Ukrayna lideri Volodymyr Zelensky, son 18 günde 11 rafinerinin vurulduğunu ve Rus işleme kapasitesinin yüzde 55’inden fazlasının devre dışı kaldığını duyurdu.
İlk aşamada doğrudan rafinerileri hedef alan Kiev, artık rafineriler tarafından beslenen petrokimya tesislerini de vurarak Rus yakıt tedarik zincirini kökünden felç etmeyi amaçlıyor.
3. New York Açıklarından Geri Dönen Rus Dizel Tankeri ve ABD Pompa Fiyatları
ABD ile Rusya arasında duyurulan dizel mutabakatı ise hukuki bir duvara çarptı. 40 bin ton Rus dizeli taşıyan Agioi Fanendestankeri, New York limanına 400 mil kala rotasını çevirerek geri döndü; ardından üç tanker daha ABD limanlarına yanaşmadan yön değiştirdi. Washington yaptırımlara Nisan 2027’ye kadar geçici muafiyet (General License 135) tanımış olsa da, 2022 tarihli yasalar Rus yakıt ithalatını hâlâ yasaklıyor. Muafiyet "evet" derken, ilgili yasanın "hayır" demesi nedeniyle hiçbir alıcı, liman veya banka bu riski üstlenmiyor.
ABD’de pompa fiyatlarında ise mevsimsel bir gevşeme görülse de tarihi rekor seviyeler korunuyor:
• ABD’de eylül sonunda 4,48 dolar/galon (yaklaşık 59 TL/litre) ile zirve yapan benzin fiyatı, ara seçim gününde zaten 4,15 dolara inmişti; bugün ise 3,81 dolar (yaklaşık 50 TL/litre) bandında seyrediyor. Yani indirimin büyük kısmı seçimlerden önce mevsimsel geçiş ve kış karışımı yakıta dönüşle başlamıştı. Yine de ABD, benzinde tarihindeki en pahalı kasım ayını yaşıyor.
• ABD’de dizel fiyatları eylül başından bu yana ilk kez 6 doların hemen altına (5,99 dolar/galon – yaklaşık 79 TL/litre) gerilese de geçen yılın hâlâ yüzde 59 üzerinde.
4. Avrupa’da İkiye Katlanan Dizel ve Yasak Öncesi Rus Gazı Alımları
Avrupa cephesinde hem akaryakıt hem de doğal gaz rakamları çarpıcı bir tablo çiziyor:
• İkiye Katlanan Dizel: Avrupa’da toptan dizel (“ICE gasoil”) fiyatı ocak ayındaki 600 dolar/ton seviyesinden 1.275 dolar/tona çıkarak tam anlamıyla ikiye katlandı. Avrupa Komisyonu verilerine göre AB genelinde ortalama pompa fiyatları dizel için litre başına 2,097 euroya, benzin için ise 1,877 euroya ulaştı. Avrupa pompalarında nadir görülen bir durum yaşanıyor ve dizel, benzinden belirgin şekilde daha pahalı satılıyor.
• Rus Gazı İthalatında Artış: Avrupa, Rus LNG’sine yönelik uzun vadeli sözleşme yasağının başlayacağı 1 Ocak 2027 öncesinde alımlarını artırdı. Ocak–Ekim döneminde Rusya’nın Avrupa’ya gaz ihracatı yüzde 4,1 artarak 32,4 milyar metreküpe ulaştı. Boru hattı gazı Türk Akımüzerinden yalnızca Macaristan, Slovakya ve Yunanistan’a (ve komşu Balkan ülkelerine) akarken, Avrupa aynı dönemde Rus Yamal LNG için 9,6 milyar dolar ödeyerek yılın ilk 10 ayında 2025’in tamamında yapmış olduğu harcamayışimdiden aştı.
Genel Değerlendirme
10–16 Kasım haftası bize enerji piyasalarının en temel kurallarından birini bir kez daha hatırlattı: Küresel sistemde sorun, sadece ham petrol varili bulmak değil; o ham petrolü işleyecek sağlam bir rafineri ve taşıyacak güvenli bir deniz yolu bulmaktır.
Denizlerde depolanan petrol stokları artsa ve IEA yıllık bazda küresel talebin 2026’da günlük 2,68 milyon varil daralacağını öngörse de rafine ürün piyasasındaki günlük 1,5 milyon varillik fiziki açık kapanmış değil.
Ukrayna’nın Rus petrokimya tesislerini vurmaya başlaması, Hürmüz’de tankerlerin vurulmaya devam etmesi ve New York açıklarından geri dönen tankerler, kış aylarına girerken yakıt krizinin yapısal olarak süreceğini gösteriyor.
ABD’den tüm okurlara sevgiler.








