Enerji Günlüğü - Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapanmasına yol açan ABD-İsrail-İran geriliminin tetiklediği küresel petrol krizinin ekonomik etkilerini hafifletmek amacıyla hükümetlere, işletmelere ve bireylere yönelik 10 maddelik bir talep azaltım planı açıkladı. IEA Genel Direktörü Fatih Birol , konuyla ilgili olarak "Orta Doğu'daki savaş büyük bir enerji krizi yaratıyor" ifadesini kullandı."Küresel petrol piyasası tarihindeki en büyük arz kesintisine” işaret eden Birol, bir çözüm bulunmadığı süreceenerji piyasaları ve ekonomileri üzerindeki etkilerin giderek daha şiddetli hale gelmeye hazır olduğunu vurguladı.
HORMUZ BOĞAZI'NDA GÜNLÜK 20 MİLYON VARİL KAYIP
Boğaz üzerinden geçen ham petrol ve ürün akışı, çatışma öncesinde günlük yaklaşık 20 milyon varilin üzerindeydi; bu düzey şu an neredeyse sıfıra geriledi. Körfez ülkeleri, alternatif güzergah kapasitesi son derece sınırlı olduğundan üretimi en az 10 milyon varil düşürdü. Brent petrolü geçtiğimiz günlerde varil başına 107-120 dolar bandında seyretti; bu seviye 2025 yıl sonu fiyatının yaklaşık iki katına karşılık geliyor.
IEA'NIN 10 ÖNCELİKLİ TALEBİ
Ajans, küresel petrol talebinin yaklaşık yüzde 45'ini karşılayan kara ulaşımına odaklanarak otoyollarda hız sınırının en az 10 kilometre düşürülmesini önerdi. Bu adımın bireysel sürücülerde yüzde 5-10 oranında yakıt tasarrufu, ulusal ölçekte ise binek araç petrol tüketiminde yüzde 1-6 azalma sağlayabileceği tahmin ediliyor. Haftada üç gün uzaktan çalışmaya geçişin kişisel araç petrol tüketimini yüzde 20 oranında azaltabileceği belirtilirken ulusal ölçekte araç petrol tüketiminde yüzde 2-6'lık bir düşüş öngörülüyor. Toplu taşımaya geçiş ve araç paylaşımının da ulusal ölçekte yüzde 1-3'lük tasarruf potansiyeli taşıdığı vurgulandı.
Hava yolculuğu cephesinde ise iş amaçlı uçuşların yüzde 40 oranında azaltılmasının kısa vadede gerçekleştirilebileceği ve geniş çaplı katılım durumunda jet yakıtı talebinin yüzde 7-15 gerileme kaydedebileceği belirtildi. Bunların yanı sıra büyük şehirlerde plaka bazlı araç erişim kısıtlaması, elektrikli pişirme yöntemlerine geçiş ve sanayi genelinde yakıt verimliliğinin artırılması da öneriler arasında yer aldı.
ACİL REZERVLER YETERLİ DEĞİL
IEA üyesi ülkeler, 11 Mart'ta tarihinin en kapsamlı acil rezerv salımını koordineli biçimde gerçekleştirdi: 400 milyon varil. Ajans, bu adımın tek başına krizi dengelemek için yeterli olmadığını açıkça ortaya koydu. Belirsizliğin sürdüğü bu ortamda IEA, tüketicileri düşük gelir gruplarına yönelik hedefli desteklerle koruma altına almayı, geniş tabanlı sübvansiyonlar yerine mali açıdan sürdürülebilir mekanizmaları ön plana çıkarmayı tavsiye etti.
