Enerji Günlüğü - Enerji Yatırımcıları Derneği (GÜYAD) Başkanı Cem Özkök, “22 Haziran Dünya Yenilenebilir Enerji Günü” vesilesiyle Enerji Günlüğü’ne açıklamalarda bulundu.
Türkiye elektrik piyasasının, yenilenebilir enerji kapasitesindeki hızlı artış, değişen tüketim profili, depolama ihtiyacı ve iletim altyapısının güçlendirilmesi gereği bakımından yeni bir döneme girdiğini belirten Özkök, bu yeni dönemde yalnızca daha fazla kurulu güç oluşturmanın yeterli olmayacağını vurguladı. GÜYAD Başkanı Özkök, “Üretim, tüketim, iletim, depolama, baz yük, fiyat sinyali, yerli üretim ve finansman süreçlerinin birlikte planlandığı geniş kapsamlı bir enerji mimarisine ihtiyaç var” dedi.
YAYAY FİYAT OLUŞUMU
Elektrik piyasasında fiyat sinyalinin yapay biçimde oluşmamasının büyük önem taşıdığını vurgulayan GÜYAD Başkanı Özkök, “Fiyat, arz-talep dengesi, üretim maliyetleri, sistem ihtiyacı, iletim kısıtları ve tüketim profili dikkate alınarak oluşmalı. Gerektiğinde fiyat yukarı çıkabilmeli; arz fazlası, iletim kısıtı veya tüketim yetersizliği olan dönemlerde ise negatif fiyat oluşumuna imkân tanınmalı” diye konuştu.
DEPOLAMASIZ OLMAZ
Güneş ve rüzgâra dayalı elektrik üretim kapasitesi arttıkça, üretim zamanı ile tüketim zamanı arasındaki uyumsuzluğun daha görünür hale geldiğine dikkat çeken Cem Özkök, bu nedenle yenilenebilir enerjiye dayalı yatırımların bundan böyle depolamadan bağımsız düşünülemeyeceğini vurguladı.
GELİR MEKANİZMALARI NETLEŞMELİ
Cem Özkök, yeni dönemde sistemin ana ihtiyaçlarından biri haline gelen depolama yatırımlarının gelişebilmesi için, piyasada fiyat sinyalinin çalışması, batarya yatırımları için fizibilite ortamının oluşması ve sistem hizmetleri dahil olmak üzere gelir mekanizmalarının netleşmesi gerektiğini söyledi.
DEPOLAMA BATARYADAN İBARET DEĞİL
Depolamanın yalnızca batarya teknolojileriyle sınırlı görülmemesi gerektiğini anlatan Cem Özkök şöyle konuştu:
“Pompaj depolamalı HES’ler, barajlı HES’ler ve depolamalı yenilenebilir projeler de sistemin esnekliği ve arz güvenliği bakımından stratejik önemdedir. Özellikle HES’ler yalnızca üretim kaynağı değil, aynı zamanda sistemin dengeleyici unsurlarıdır. Bu nedenle HES’lerin ekonomik olarak sürdürülebilir hale gelmesini sağlayacak mekanizmalar geliştirilmeli.”
GÜÇLÜ İLETİM ŞEBEKESİ İHTİYACI
GÜYAD Başkanı Cem Özkök, enerji dönüşümünün en kritik unsurlarından birinin de elektrik iletim altyapısı olduğunu belirtirken “Üretilen elektrik doğru zamanda doğru bölgeye iletilemiyorsa, kurulu güç ekonomik değere dönüşmez. Depolama iletim sistemini rahatlatabilir; ancak tek başına yeterli değildir. İletim sisteminin de yenilenmesi, güçlendirilmesi ve yeni üretim-tüketim yapısına uygun şekilde geliştirilmesi zorunludur.”
KRİTİK TEKNOLOJİLERİN ÖNEMİ
Cem Özkök, enerji dönüşümünde yerli üretimi de arz güvenliğinin ayrılmaz parçası olarak nitelendirdi. Tedarik zinciri bozulduğunda kritik teknolojilerin Türkiye’de üretilip üretilemediğinin önemli bir konu haline geldiğini anlatan Özkök, “Batarya, inverter, güç elektroniği, kontrol sistemleri, enerji yönetim yazılımları ve yenilenebilir enerji ekipmanlarında yerli üretim kapasitesi güçlendirilmeli. Bu alanlarda sağlanacak teşvikler, yalnızca sanayi politikası değil, aynı zamanda enerji arz güvenliği politikası olarak görülmeli” diye konuştu.
YATIRIMCI İÇİN ÖNGÖRÜLEBİLİRLİK ÖNEMLİ
Elektrik piyasasında yatırımcı açısından en önemli unsurun öngörülebilirlik olduğunu anlatan Cem Özkök, şöyle devam etti:
“Enerji yatırımları çok sayıda kamu kurumundan izin, görüş ve onay alınmasını gerektiriyor. Bankalar ancak izin, bağlantı, piyasa geliri ve hukuki riskler öngörülebilir olduğunda uygun maliyetli finansman sağlayabilir. Bu nedenle yatırım ortamının güçlenmesi için izin süreçlerinin hızlandırılması, kurumlar arası koordinasyonun artırılması ve yatırımcıya öngörülebilir bir piyasa çerçevesi sunulması elzemdir.”
DENGELİ PORTFÖY, BÜTÜNCÜL POLİTİKA
Tek tip bir yenilenebilir enerji kaynağı bulunmadığına değinen GÜYAD Başkanı Cem Özkök, güneş, rüzgâr, HES, jeotermal, biyokütle ve hibrit tesisler ile depolamalı projelerin dengeli bir portföy içinde değerlendirilmesi gereğine işaret etti. Türkiye’nin yalnızca arz hedefi açıklayan değil; üretimi, tüketimi, iletimi, depolamayı, sanayiyi, finansmanı ve yerli teknolojiyi birlikte yöneten bütüncül bir enerji politikasına ihtiyacı olduğunun altını çiten Cem Özkök, değerlendirmelerini şöyle tamamladı:
“Ülkemiz yenilenebilir enerjide özellikle son 10 yılda çok ciddi mesafe kat etti ve bundan sonraki hedefleri de oldukça iddialı. Hem yenilenebilir kaynak çeşitliliği hem de potansiyel açısından oldukça iyi bir noktada bulunan Türkiye’nin bu hedeflerine ulaşması için belirtilen tüm bu unsurların bütüncül bir şekilde dikkate alınıp planlanması, emisyon hedeflerine ulaşma konusunda da kritik rol oynayacaktır.”
Mehmet KARA - Enerji Günlüğü