Enerji Günlüğü - EPDK Başkanı Mustafa Yılmaz, Elektrik Dağıtım Hizmetleri Derneği (ELDER) ile EPDK iş birliğinde düzenlenen I. İnovasyon, Yaygınlaştırma ve Girişimci Günleri’nde konuştu. Yılmaz, Milli Akıllı Sayaç Sistemi (MASS) kapsamındaki dönüşümde planlamanın gerisinde kalan dağıtım şirketleri için gerekli tedbirlerin alınacağını vurguladı.
AKILLI SAYAÇ DÖNÜŞÜMÜ 1 MART 2026'DA BAŞLADI
Yılmaz’a göre MASS kapsamında geliştirilen sayaçlarla dönüşüm 1 Mart 2026'da başladı. Eylül ayına kadar 4 milyon Akıllı Sayaç EKO ile 70 bin Akıllı Sayaç PRO tesisini tamamladı. Planlama, 2027 sonuna kadar yaklaşık 2,7 milyon Akıllı Sayaç PRO’yu kapsıyor. Yılmaz, iki yıllık süreçte yaklaşık 7 milyon abonenin sayacının uzaktan okuma kapsamına gireceğini söyledi. Şebeke izleme kapsamında ise 15 milyon abonenin bağlantı noktasındaki kesinti ve teknik kalite verilerine erişim sağlanacak. Dönüşümde temel ilke, mümkün olan en düşük maliyetle en fazla sayacın değişmesi.
Yılmaz, MASS’ı bir Ar-Ge projesi kapsamında geliştirilen ve desteklenen Ar-Ge çalışmalarının somut çıktılarından biri olarak niteledi. Sistem, uzaktan haberleşme ve şebekeden veri elde etme imkanlarıyla arıza tahmini, risk bazlı bakım, kayıp-kaçakla mücadele ve afetlere karşı şebeke dayanıklılığı için yeni imkanlar sunuyor.
Akıllı sayaç dönüşümüyle eş zamanlı olarak MASS kullanıcı mobil uygulaması test sürümüyle hizmete girdi. Elektrik aboneleri uygulamadan tüketim ve üretim verilerini, kesinti kayıtlarını, tazminat bilgilerini ve planlı kesinti bildirimlerini alabilecek. Yılmaz, farklı haberleşme yöntemlerinin de devreye alınarak dönüşümün sürdürüleceğini, EPDK’nın sayaç değişimlerini yakından izleyeceğini ve planlamanın gerisinde kalan şirketlerle ilgili tedbir alacağını belirtti.
YATIRIM TAVANI 1,5 KATINA ÇIKTI
EPDK, 2026-2030 yıllarını kapsayan beşinci uygulama döneminde yatırım tavanını önceki döneme göre reel olarak yaklaşık 1,5 katına, planlı bakım kaynaklarını ise 2,1 katına yükseltti. Yılmaz, dağıtım hizmetinin kalitesinin yalnızca ayrılan kaynakla ölçülemeyeceğini söyledi. Yatırımların doğru alanlara yönlendirilmesi, şebeke varlıklarının yönetimi ve planlı bakımın somut sonuç üretmesi gerekiyor.
Nisan 2026'da yayımlanan kalite faktörü düzenlemesi, kesintilerin süresi ve sıklığı, teknik kalite, kullanıcı memnuniyeti ile iş sağlığı ve güvenliği göstergelerini birlikte değerlendiriyor. Bu göstergeler dağıtım şirketlerinin gelir tavanlarına yansıyor.
AR-GE’DE 724 PROJEYE DESTEK
EPDK, Temmuz 2014 Ar-Ge proje döneminden bu yana 2 bin 85 başvuru aldı ve 724'ünü kabul etti. Projelerin 619'u elektrik, 105'i doğal gaz dağıtımı alanında. Yılmaz, bu tablonun dağıtım şirketlerinin teknoloji kullanmanın ötesinde teknoloji geliştirme süreçlerine doğrudan katıldığını gösterdiğini ifade etti.
EPDK, 5 Eylül 2026'da yayımlanan düzenlemelerle Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerine ilişkin usul ve esasları güncelledi. Seri üretim öncesi prototip geliştirme, doğrulama testleri, pilot uygulamalar, saha gösterimleri, siber güvenlik testleri ve yerlileştirme faaliyetleri belirli şartlarla destek kapsamına girdi. Fikri ve sınai mülkiyet haklarının korunmasına ilişkin hükümler de aynı çerçevede yer alıyor. Kuluçka merkezleri, hızlandırma programları, eğitim ve yaygınlaştırma faaliyetlerine yönelik giderler de belirlenen şartlarla destek görüyor.
Yılmaz, laboratuvar testini geçen ürünün sahada aynı performansı göstermesi, yeni yazılımın da mevcut sistemlerle uyumlu ve güvenli çalışması gerektiğini söyledi. Ar-Ge’nin Ür-Ge ile tamamlanmasını, araştırma sonuçlarını uygulanabilir teknolojiye dönüştürmenin temel adımlarından biri olarak niteledi.
YERLİ YAZILIMA SERMAYE MALİYETİ TEŞVİKİ
Ocak 2023 Ar-Ge proje döneminden itibaren başvuruları alınan Yerli Yazılım Ekosistemi Çağrısı kapsamında 72 yazılım projesi başvurusu geldi. EPDK bunlardan 26'sını kabul etti. 2026-2030 döneminde yerli yazılım kullanan dağıtım şirketlerine yönelik ağırlıklı ortalama sermaye maliyeti oranındaki yüzde 5'lik artış da mevcut düzenleyici teşvikler arasında yer alıyor.
Yılmaz, EPDK’nın beklentisini daha güvenilir şebekeler, daha isabetli yatırım ve bakım kararları, çalışanlar için daha güvenli koşullar ve tüketiciler için daha kaliteli hizmet olarak sıraladı. Kurum, 21 dağıtım şirketinin bilgi ve tecrübesini araştırmacılar, teknoloji geliştiriciler ve girişimcilerle buluşturan etkinlikte yatırım ve hizmet kalitesini güçlendirmeyi, Ar-Ge sonuçlarını uygulanabilir ürünlere dönüştürmeyi ve yerli teknoloji ekosistemini desteklemeyi sürdüreceğini açıkladı.
Benan ÖZTÜRK- Enerji Günlüğü/ANKARA
