Enerji Günlüğü - Elektrik Dağıtım Hizmetleri Derneği (ELDER) Yönetim Kurulu Başkanı Barış Erdeniz, 2026-2030 dönemini kapsayan beşinci tarife döneminde elektrik dağıtım şebekeleri için 18,5 milyar dolarlık yatırım tavanı bulunduğunu belirtti. Erdeniz, 26 Ekim 2026 tarihli basın soru-cevap metninde yatırım, finansman, tarife, hizmet kalitesi, Ar-Ge ve COP31 başlıklarındaki değerlendirmelerini paylaştı. Tavan, önceki döneme göre reel olarak yaklaşık 1,5 kat yükseldi.
YATIRIM TAVANI VE ÖNCELİKLER
Beş yıl üzerinden yıllık ortalama 3,7 milyar dolara denk gelen tavana, yatırım niteliğindeki yaklaşık 700 milyon dolarlık planlı bakım harcamaları eklenince yıllık yatırım 4 milyar doları aşıyor. Erdeniz, 2026 yılı tamamlanmadığı için kesin gerçekleşme oranlarını değerlendirmenin erken olduğunu belirtti. Dağıtım şirketlerinin gözlemi, yıl sonunda gerçekleşmenin geçen yılın çok üzerinde kalacağı yönünde. Erdeniz, 2021-2025 uygulama döneminde 11,2 milyar dolarlık yatırım tavanının üzerine çıktıklarını da belirtti.
Yeni bağlantılar, mevcut şebekenin yenilenmesi, kapasite artırımı, dijitalleşme ve iklim dayanıklılığı dönemin öncelikli alanları arasında yer alıyor. Erdeniz, planlı bakım çalışmalarının güçlendirilmesini de öncelikli görüyor. Uzun vadeli ihtiyacı, şebeke yaşını kontrol altında tutmak ve akıllı, esnek, dirençli altyapının gerektirdiği yatırımların sürekliliğini sağlamak olarak tanımlıyor.
FİNANSMAN VE COP31
Erdeniz, yüksek finansman maliyetlerinin yatırım projelerinin ekonomik koşullarını zorlaştırabildiğini söyledi. Dağıtım yatırımlarının faydası yıllar boyunca görüldüğü için finansmanın da uzun vadeli yapıya uyması gerekiyor. ELDER, uluslararası finans kuruluşları, kalkınma bankaları ve yeşil finansman mekanizmalarıyla iş birliğine değer veriyor.
ELDER, COP31'e resmi gözlemci kuruluş olarak katılacak. Dernek, şebeke yatırımlarının iklim finansmanı gündeminde daha yüksek yer almasını isteyecek ve en çok uzun vadeli finansman, teknoloji iş birlikleri ile şebeke dayanıklılığı konularında somut ilerleme hedefliyor. Üyesi bulunduğu Utilities for Net Zero Alliance (UNEZA) ile 10 Kasım’da şebekelerin enerji dönüşümündeki rolünü, yatırım ihtiyaçlarını ve finansmanı ele alan bir oturum düzenlemeyi planlıyor.
Erdeniz, COP31'in elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payını 2035'e kadar yüzde 35'e çıkarmayı öngören hedefini de değerlendirdi. Hedef sanayi, ulaşım ve binalarda elektrikleşmeyi hızlandırmayı amaçlıyor. Erdeniz’e göre elektrikleşme arttıkça üretim kadar şebekelerin de gelişmesi gerekiyor; elektrikleşme hedefleri ile şebeke yatırımları ayrı düşünülmemeli.
2035 PROJEKSİYONU
Erdeniz’e göre 2035'te tüketici sayısı 64 milyona, elektrikli araç sayısı 7 milyona ulaşacak; dağıtık üretim tesisi sayısı bugünkü seviyenin yaklaşık üç katına çıkacak. Dağıtım şebekeleri bugüne kıyasla yaklaşık 80 milyar kilovatsaat daha fazla elektrik taşıyacak. Erdeniz, Bakanlığın önümüzdeki günlerde açıklanması beklenen yeni enerji mimarisindeki 2040 projeksiyonunda 510 teravatsaatlik 2035 tüketim değerinin yukarı yönlü güncellenebileceğini söyledi.
ELEKTRİKLİ ARAÇ VE ÇATI GES
Projeksiyonlar elektrikli araç sayısının 2040'ta 13 milyona ulaşacağına işaret ediyor. Erdeniz, toplam elektrik enerjisi ihtiyacının karşılanmasında sorun öngörmediklerini belirtti. Kritik konu, araçların aynı anda şarja bağlandığı noktalarda ortaya çıkan anlık güç talebi. Aynı mahallede çok sayıda aracın akşam saatlerinde eş zamanlı şarjı, yerel şebekede kapasite ihtiyacını artırabiliyor. Erdeniz’e göre akıllı şarj, talep yönetimi ve zamanında yapılacak trafo ve hat yatırımları vazgeçilmez. ELDER, elektrikli ulaşımın gelişimini şebeke güvenilirliğini koruyarak desteklemeyi amaçlıyor.
Dağıtık üretim ve depolama sistemleri şebekelerdeki enerji akışını dinamik ve çift yönlü hale getiriyor. Bu kaynakları yönetmek için SCADA kapsama oranının yükseltilmesi, ring şebeke yapısının güçlendirilmesi ve çok miktarda verinin işlenmesi gerekiyor. İnvertörlerden reaktif güç desteği alınması gibi teknik çözümler de gerilim yönetiminde yer tutuyor. Erdeniz, yalnızca yeni üretim tesislerine bağlantı sağlamanın değil, sistemi güvenli ve esnek işletmenin de temel öncelik olduğunu vurguladı.
SANAYİ VE VERİ MERKEZLERİ
Erdeniz, sanayideki elektrikleşme ile veri merkezlerinin büyümesinin önümüzdeki dönemin talep kaynakları arasında yer aldığını söyledi. Yüksek güç ihtiyacı bulunan tesisler bazı bölgelerde ilave bağlantı ve şebeke kapasitesi gerektirebiliyor. Enerji arz güvenliğine ilişkin temel politika ve planlama Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın sorumluluğunda; dağıtım şirketleri kendi yetki ve görev alanlarındaki altyapı yatırımlarını gerçekleştiriyor. Erdeniz, yeni sanayi ve teknoloji yatırımlarının elektrik altyapısıyla eş zamanlı planlanmasını, OSB’lerin kendi dağıtım sorumluluklarının gözetilmesini ve ilgili kurumlarla koordinasyon kurulmasını istedi.
FATURA, KAYIP-KAÇAK VE HİZMET KALİTESİ
Erdeniz, dağıtım yatırımlarının maliyetinin yalnızca EPDK’nın belirlediği düzenleyici mekanizma çerçevesinde tarifelere yansıyabileceğini vurguladı. Yatırım yapılmamasının kesinti, kapasite yetersizliği ve ekonomik kayıp olarak alternatif maliyet doğuracağını ekledi.
Kayıp-kaçak maliyetleri de tarifelere EPDK’nın belirlediği kurallar ve hedefler çerçevesinde yansıyor. Erdeniz’e göre şirketlerin sınırsız maliyet aktarabildiği bir yapı söz konusu değil. Teknik kayıplar şebekenin fiziksel özelliklerinden kaynaklanıyor; kaçak kullanım ise hukuka aykırı tüketimi ifade ediyor. Tarife mekanizması şirketleri teknik ve teknik olmayan kayıpları azaltmakla yükümlü tutuyor.
Dağıtım şirketleri EPDK’nın belirlediği düzenleyici çerçeveye ve denetime tabi. Performansları yatırım tutarının yanı sıra kesinti süresi ve sıklığı, teknik kalite, tüketici memnuniyeti ile iş sağlığı ve güvenliği göstergeleriyle ölçülüyor. Yeni tarife döneminde kalite faktörüne ilişkin düzenlemeler bu yaklaşımı güçlendiriyor. Erdeniz, kesinti süresini ve sıklığını azaltmanın yatırımların temel hedeflerinden biri olduğunu, arızaları erken tespit etmenin ve müdahale süreçlerini hızlandırmanın da bu hedefe dahil olduğunu söyledi. Hizmet kalitesinin kentleşme, imar ve altyapı planlamasının elektrik ihtiyacını öngören bir yaklaşımla yürütülmesine de bağlı olduğunu ekledi.
AKILLI SAYAÇ
Milli Akıllı Sayaç Sistemi kapsamında değiştirilen sayaçlar için tüketiciden ayrıca değişim bedeli alınmıyor. Erdeniz, sistemi ölçüm, haberleşme ve veri yönetimi kapasitesini geliştirerek şebekenin daha etkin işletilmesine katkı sağlayan bir altyapı çalışması olarak tanımladı. Akıllı sayaçlarla tüketici kendi kullanım alışkanlıklarını daha yakından takip edebilecek. Pilot uygulama başlayan bölgelerde dağıtım şirketleri, EPİAŞ’ın geliştirdiği mobil uygulamayı tüketicilerin kullanımına sundu.
AR-GE VE YERLİ TEKNOLOJİ
EPDK’nın 5 Eylül 2026 tarihinde yayımladığı Ar-Ge düzenlemeleri prototip geliştirme, doğrulama testleri, pilot uygulamalar ve sertifikasyon süreçlerini destekliyor. Erdeniz, düzenlemenin teknolojilerin ticarileşmeye hazırlanmasına katkı sağlayacağını ve başarılı fikirlerin proje olarak kalmak yerine kullanılabilir ürüne dönüşmesini kolaylaştıracağını belirtti. ELDER, inovasyon, Ar-Ge projelerinin yaygınlaştırılması ve girişimcilik başlıklarını üç günlük ortak bir buluşmada ele alıyor. Amaç, sektörün ihtiyaçlarıyla teknoloji geliştiren kurumları ve girişimcileri buluşturmak.
Erdeniz, elektrik dağıtımını kritik altyapı hizmetleri arasında sayarak kullanılan teknolojilerin güvenilirliğini, sürdürülebilirliğini ve siber güvenliğini öne çıkardı. Şirketlerin Ar-Ge çalışmalarında yerli yazılım, izleme ve kontrol sistemleriyle farklı şebeke ekipmanları yer tutuyor. Erdeniz’e göre yerlileşme, teknik standartlara uygunluk, birlikte çalışabilirlik ve güvenlik gereklilikleriyle birlikte ilerlemeli.
ENERJİM SENSİN
Enerjim Sensin Hızlandırma Programı 2019'dan bugüne 981 başvuru aldı. Desteklenen girişimlerin toplam cirosu 155 milyon dolara, aldıkları yatırımlar 25 milyon dolara ulaştı. Bu yıl programa 218 başvuru geldi. Değerlendirme sürecinde 42 girişim eğitim ve mentorluk çalışmalarına katıldı; 20 girişim 28 Ekim’deki final sahnesine yükseldi. Finalde ilk üçe giren girişimlere toplam 4 milyon lira nakit ödül verilecek.
İTÜ Çekirdek organizasyonunda Big Bang Startup Challenge’ın enerji dikeyi kapsamında 4 milyon liralık ayrı bir ödül desteği bulunuyor. EPDK ve ELDER iş birliğiyle desteklenen iki girişimcilik programı bu yıl toplam 8 milyon lira nakit ödül sunuyor.
