Avrupa artık sıcak yazlara değil, yeni bir iklime hazırlanıyor.

Klimalar artık lüks değil; birçok ev için temel bir ihtiyaç haline geldi. Ancak bu ihtiyaç beraberinde görünmeyen bir maliyet getiriyor: Cooling Degree Days (CDD) veya Soğutma Derece Günü.

CDD, dış ortam sıcaklığının insanların konfor sıcaklığının üzerine çıktığı günleri ve bu sıcaklığın ne kadar arttığını ölçen meteorolojik bir göstergedir.

CDD'nin mantığı aslında oldukça basittir.

Soğutma Derece Günü (Cooling Degree Day - CDD), bir günün ortalama sıcaklığının belirlenen konfor sıcaklığının ne kadar üzerine çıktığını gösterir.

En yaygın kullanılan baz sıcaklık 18°C'dir (bazı ülkelerde 22°C veya 24°C de kullanılabilir).

Formül

CDD = Günlük Ortalama Sıcaklık − Baz Sıcaklık

Eğer sonuç negatifse, CDD = 0 kabul edilir.

Örnek 1

• Günlük ortalama sıcaklık: 30°C
• Baz sıcaklık: 18°C

CDD = 30 − 18 = 12

Yani o gün 12 CDD oluşmuştur.

Bu, binanın soğutma ihtiyacının oldukça yüksek olduğu anlamına gelir.

Örnek 2

• Günlük ortalama sıcaklık: 15°C
• Baz sıcaklık: 18°C

CDD = 15 − 18 = -3

Negatif değerler sıfır kabul edilir. CDD = 0

Bu gün için soğutma ihtiyacı yoktur.

İşte enerji şirketleri, şehir planlamacıları ve sigortacılar bu toplam değeri takip eder.

• CDD yükseldikçe klima kullanımı artar.
• Klima kullanımı arttıkça elektrik talebi yükselir.
• Elektrik talebi yükseldikçe hane halkının elektrik faturası kabarır.

Bu nedenle CDD, sıcak hava dalgalarının ekonomik etkisini ölçmek için en yaygın kullanılan göstergelerden biridir ve parametrik sigorta ürünlerinde tetikleyici (trigger) olarak kullanılmaya oldukça uygundur.

Resim1: CDD 1 Haziran - 31 Ağustos dönemi için İstanbul Beşiktaş’ta, 22C baz sıcaklık değeri ile 2024 ve 2012senelerinde rekor kırdı.
Kaynak: risk.tarla.io, ECMWF

İklim değişikliği nedeniyle Avrupa genelinde sıcak hava dalgaları daha sık, daha uzun ve daha şiddetli yaşanıyor. Bunun sonucu olarak CDD değerleri de sürekli yükseliyor. Artık birçok şehir için yaz aylarının en büyük maliyetlerinden biri elektrik faturası haline geliyor.

EVİNİZİ SOĞUTMAK ARTIK DAHA PAHALI

Uzmanlar sıcak hava dalgalarında gölgeleme, iyi yalıtım, gece havalandırması, güneş kırıcılar ve yeşil alanların binaların aşırı ısınmasını azaltabileceğini söylüyor. Bunlar enerji tüketimini düşürüyor ancak aşırı sıcak dönemlerinde çoğu ev için klima kullanımını tamamen ortadan kaldırmıyor.

Asıl sorun şu:

Hiç kimse elektrik faturasının ne kadar yükseleceğini önceden bilmiyor.

Temmuz ayı normal geçerse bütçe dengede kalıyor.

Ancak iki haftalık yoğun bir sıcak hava dalgası, aylık elektrik giderini beklenmedik şekilde yukarı taşıyabiliyor.

Bu aslında bir iklim riski.

Ve iklim riskleri yönetilebilir.

PEKİ BU RİSK SİGORTALANABİLİR Mİ?

Tarımda kuraklık, don veya dolu için geliştirilen parametrik sigortalar artık enerji tüketimiyle ilişkili sıcaklık riskleri için de düşünülebilir.

Çünkü burada hasarı ölçmek zorunda değilsiniz.

Sadece hava durumunu ölçmeniz yeterlidir.

Örneğin;

• Haziran-Ağustos döneminde belirlenen lokasyonda toplam CDD değeri 350’yi aşarsa,
• veya ardışık 5 gün boyunca günlük maksimum sıcaklık 38°C'nin üzerinde gerçekleşirse,
• ya da resmi meteoroloji istasyonunda tanımlanan sıcak hava dalgası kriteri oluşursa,

sigorta otomatik olarak ödeme yapabilir.

Eksper beklenmez.

Hasar dosyası açılmaz.

Meteorolojik eşik gerçekleştiğinde ödeme doğrudan sigortalıya aktarılır.

Akademik çalışmalar da sıcak hava dalgalarının süre, şiddet ve sıcaklık eşiklerine göre parametrik sözleşmelerle fiyatlanabileceğini ve farklı risk profillerine göre tasarlanabileceğini göstermektedir.

ELEKTRİKTE SÜRPRİZ FATURAYA SON VERİLEBİLİR

Düşünün;

Normal bir yaz geçiriyorsunuz.

Hiç ödeme almıyorsunuz.

Ancak şehirde olağanüstü sıcaklıklar yaşanıyor.

CDD tarihi seviyelere ulaşıyor.

Elektrik tüketiminiz artıyor.

Tam bu sırada sigorta hesabınıza otomatik ödeme gönderiyor.

Bu ödeme;

• Artan klima maliyetini karşılayabilir,
• Yaşlı bireylerin veya kronik hastaların güvenli şekilde soğutma kullanmasını sağlayabilir,
• Düşük gelirli ailelerin elektrik faturası nedeniyle klimayı kapatmak zorunda kalmasını önleyebilir.

Yani sigorta artık yalnızca hasarı telafi eden bir mekanizma değil; iklim adaptasyonunu finanse eden bir araç haline gelir.

BELEDİYELER VE ENERJİ ŞİRKETLERİ İÇİN YENİ BİR MODEL

Bu yaklaşım yalnızca bireyler için değil;

• Elektrik perakende şirketleri,
• Dağıtım şirketleri,
• Belediyeler,
• Sosyal yardım kuruluşları,
• Konut yönetimleri,
• Toplu konut projeleri

için de uygulanabilir.

Örneğin bir belediye, aşırı sıcak yazlarda düşük gelirli hanelerin elektrik faturalarını desteklemek amacıyla CDD bazlı parametrik koruma satın alabilir.

Enerji şirketleri ise sıcak hava dalgalarında artan tahsilat riskini veya müşteri destek programlarını bu yapıyla finanse edebilir.

GELECEĞİN SİGORTASI HAVA DURUMUNU BEKLİYOR

Bugüne kadar sıcak hava dalgaları yalnızca sağlık riski olarak değerlendirildi.

Oysa aynı zamanda ciddi bir finansal risk oluşturuyor.

İklim değişikliğiyle birlikte artık yalnızca selleri ve fırtınaları değil;

artan elektrik faturalarını da yönetmek zorundayız.

Belki de gelecekte elektrik faturasını düşündüğümüzde ilk aklımıza gelen şey klima değil;

CDD bazlı parametrik koruma olacak.

Çünkü iklim değişikliğini durdurmak zaman alabilir.

Ancak iklim riskini finansal olarak yönetmek, bugünden başlayabilir.